Wat is juist: reizigers worden verzocht of reizigers wordt verzocht?

Het is allebei juist. 'Reizigers wordt verzocht in Utrecht over te stappen' en 'Reizigers worden verzocht in Utrecht over te stappen' hebben een verschillende ontleding. Uit de ene ontleding vloeit het enkelvoud wordt voort, uit de andere het meervoud worden

Reizigers wordt verzocht

In 'Reizigers wordt verzocht in Utrecht over te stappen' is over te stappen het onderwerp; reizigers is het meewerkend voorwerp. In deze ontleding is iets (aan) iemand verzoeken het uitgangspunt: 'Over te stappen wordt (aan) de reizigers verzocht' (aan wordt meestal weggelaten). 

Reizigers worden verzocht

In 'Reizigers worden verzocht in Utrecht over te stappen' is reizigers het onderwerp; over te stappen is het voorzetselvoorwerp. In deze ontleding is iemand (erom) verzoeken (om) iets te doen het uitgangspunt: 'Reizigers worden (erom) verzocht (om) in Utrecht over te stappen' (het voorlopig voorzetselvoorwerp erom wordt altijd weggelaten en om meestal).

Wat heeft de voorkeur? 

Hoewel beide ontledingen grammaticaal gezien even 'goed' zijn, krijgt reizigers wordt verzocht vaak de voorkeur boven reizigers worden verzocht. Dat is opvallend, want reizigers worden verzocht is het oudst. Van Dale gaf nog in zijn tiende druk (1976) aan dat alleen het meervoud in dit soort zinnen juist was. In de elfde druk (1984) stond juist expliciet dat het enkelvoud juist was. Sinds de twaalfde druk (1995) geeft Van Dale het voorbeeld de heren wordt of worden verzocht hierheen te komen. Zowel het enkelvoud als het meervoud is volgens Van Dale dus mogelijk. Toch krijgt reizigers/de heren wordt verzocht vaak de voorkeur. Reizigers/de heren worden verzocht is (hoewel grammaticaal gezien gelijkwaardig) zelfs een bekende taalergernis.  

Meer voorbeelden

De volgende zinnen zijn grammaticaal allemaal juist. Het lijkt erop dat de b-zinnen vaker de voorkeur krijgen.

1a Ik werd vriendelijk verzocht me naar de uitgang te begeven.
1b Mij werd vriendelijk verzocht me naar de uitgang te begeven.
2a Zij werd verzocht zich te melden bij de receptie.
2b Haar werd verzocht zich te melden bij de receptie.
3a Wij werden verzocht onze handen binnenboord te houden.
3b Ons werd verzocht onze handen binnenboord te houden.
4a Zij werden verzocht de vragen zo snel mogelijk te beantwoorden.
4b Hun werd verzocht de vragen zo snel mogelijk te beantwoorden.
5a Men wordt verzocht de wc tijdens het oponthoud op de stations niet te gebruiken.
5b ? (Men kan geen meewerkend voorwerp zijn.)

Meer informatie over deze kwestie vindt u op het weblog van de Taalprof, een taalkundige die een interessant weblog over grammatica bijhoudt.