Waar komt de uitdrukking ‘Wie het eerst komt, het eerst maalt’ vandaan en wat wordt ermee bedoeld?

Deze uitdrukking betekent: ‘wie het eerst ergens is om iets op te halen of te kopen, weet zeker dat datgene wat hij wil hebben nog verkrijgbaar is’. Oftewel: ‘wie het eerst komt, wordt het eerst geholpen; wie later komt, kan te laat zijn (alles is al weg)’. 

Deze uitdrukking gaat terug op de tijd dat koren naar een molen moest worden gebracht om daar gemalen te worden. In het Utrechts Placaatboek (een boek uit 1632 met voorschriften en verorderingen) staat: “De moolenaars [zullen] gehouden wesen, het koorn, het welck eerst op de moolen gebragt wort, eerst te maalen, zonder ymand, die nakomt, te praefereeren voor den geenen, wiens koorn eerst ter moolen is gebragt.” Dus: degene die het eerst met zijn koren bij de molen kwam, kon erop rekenen dat zijn koren ook het eerst werd gemalen.

Er zijn verschillende varianten van deze uitdrukking in omloop: ‘Die het eerst komt, het eerst maalt’, ‘Die eerst komt, eerst maalt’ en ‘Wie het eerst komt, die het eerst maalt.’ Ze zijn allemaal juist.