Wat is juist: ‘Het zij zo’ of ‘Het zei zo’? 

Juist is: ‘Het zij zo.’ Zij is hier een vorm van het werkwoord zijn, een zogeheten aanvoegende wijs.

De aanvoegende wijs drukt vaak een wens, een aansporing, aanwijzing of een (gevoel van) toegeving of berusting uit. ‘Het zij zo’ is een uiting van berusting, die zoveel wil zeggen als: het is niet anders; we moeten het ermee doen.

Hetzelfde zij zit onder meer in de combinatie zij het (dat) ..., die te parafraseren is als ‘ook al is/was het (zo dat)’, ‘maar dan wel’.

De aanvoegende wijs (ook wel conjunctief genoemd) is een werkwoordsvorm die gevormd wordt door van het hele werkwoord de slot-n af te halen. Deze vorm wordt in hedendaags Nederlands niet vaak gebruikt; hij geeft de tekst vaak een formeel, ouderwets of zelfs verheven karakter.

In een aantal vaste verbindingen komt de aanvoegende wijs nog wel voor. Een aantal voorbeelden.

Wens

  • leve de koning
  • moge het u bekomen
  • mogen allen dit horen
  • het ga je/jullie/hun goed
  • hij ruste in vrede
  • zo waarlijk helpe mij God almachtig
  • de hemel/God bewaar/beware me
  • God beter(e) ’t (is een tussenwerpsel geworden: godbetert)
  • moge de Heer u zegenen
  • uw naam worde geheiligd, uw koninkrijk kome, uw wil geschiede
  • redde wie zich redden kan
  • één wens zij ons vergund
  • ere zij God
  • vrede zij met u
  • dank zij u (dankzij is een voorzetsel geworden)
  • God zij dank (gebracht) (is een tussenwerpsel geworden: godzijdank/goddank)
  • dat haal je de koekoek
  • God hebbe zijn ziel

Aansporing/aanwijzing

  • ik moge u erop wijzen dat …
  • voor inlichtingen wende men zich tot …
  • men vergete niet de deur te sluiten
  • men bedenke dat men slechts één kans krijgt
  • gelieve met gepast geld te betalen
  • men neme drie ons boter
  • men verzuime niet het formulier tijdig in te leveren

Toegeving/berusting

  • hoe dit ook zij …
  • hoe het ook moge zijn
  • wat dies meer zij
  • kome wat komt
  • er gebeure wat er gebeuren moet
  • ze deed mee, zij het niet van harte