Wanneer schrijf je een afkorting met hoofdletters en wanneer niet? En wanneer komen er punten?

De drie belangrijkste vuistregels voor de spelling van afkortingen

Als je deze drie regels aanhoudt, kom je al een heel eind:

• schrijf afkortingen met kleine letters (cao, hbo, ggz), behalve als het om namen gaat (ANWB, VVD);
• gebruik geen punten in afkortingen als je ze letter voor letter uitspreekt (dus: tv en btw; je zegt immers ‘tee-vee’ en ‘bee-tee-wee’);
• gebruik wel punten als je de afkorting uitspreekt alsof het hele woord er staat (dus enz. en m.u.v.; je zegt immers ‘enzovoort’ en ‘met uitzondering van’).

Wanneer schrijf je een afkorting met hoofdletter(s)?

Een afkorting van een gewoon woord of een gewone woordgroep krijgt in principe kleine letters: vwo, mbo, atv, mkb. Maar er zijn veel gevallen waarin afkortingen wél hoofdletters hebben (of kunnen hebben). Die categorieën staan hieronder:

• Namen
  De belangrijkste reden om hoofdletters in afkortingen te gebruiken is dat de afkorting een naam is: EU, MTV, VRT. Als de ‘bedenker’ van de afkorting zelf een schrijfwijze heeft vastgesteld, wordt die schrijfwijze meestal gevolgd: AutoRAI, UvT, NOC*NSF.
• Wetten
  Namen van wetten beginnen met een hoofdletter (Wro, Wm). Ze kunnen ook met alleen hoofdletters geschreven worden. Dat gebeurt met name bij oudere wetten, zoals AOW en WVW.
• Ziekten
  Afgekorte namen van ziekten krijgen meestal hoofdletters: BSE, SARS, MKZ, ME en MS. Uitzonderingen zijn ingeburgerde afkortingen zoals aids, hiv, tbc en covid.
• Engelse (onderwijs)titels
  Engelse titels en graden krijgen een of meer hoofdletters: MSc, B, MA en LLM. De ‘oude’ titels drs., mr., ir., ing. en lic. krijgen een kleine letter en een punt.
• Engelse afkortingen
  Van oorsprong Engelse afkortingen worden vaak enige tijd met hoofdletters geschreven. Als ze eenmaal ingeburgerd zijn, krijgen ze meestal kleine letters: cd, dvd, sms, ufo. Sommige afkortingen zijn ingeburgerd, maar worden toch (ook) vaak met hoofdletters geschreven, zoals DNA, ICT, ADSL en AI. Wat opvalt, is dat deze afkortingen vaak een klinker bevatten. Als ze ingeburgerd zijn, kun je ze ook met kleine letters schrijven: dna, ict, adsl, ai.
• Leesbaarheid
  Er zijn afkortingen die de lezer op het verkeerde been kunnen zetten als je kleine letters gebruikt. Voorbeelden zijn or, po en vo (ondernemingsraad, primair onderwijs en voortgezet onderwijs). Als je OR, PO en VO duidelijker vindt voor je lezers, kun je gerust voor hoofdletters kiezen.
• Eerbied
  In sommige afkortingen staan hoofdletters uit eerbied voor bijvoorbeeld het koningshuis, het opperwezen of andere heilige personen en zaken: H.K.H., Z.M., H.S. (‘Heilige Schrift’).

Wanneer schrijf je een afkorting met punt(en) en wanneer niet?

• Afkortingen die je letter voor letter uitspreekt, zoals vwo, cv, wc, krijgen geen punten.
• Afkortingen die je uitspreekt alsof de volledige woorden er staan, krijgen wel punten: blz., drs., m.a.w., d.w.z., Z.K.H. In principe staat er een punt per afgekort woord, maar in bijvoorbeeld a.s. (‘aanstaande’) en z.o.z. (‘zie ommezijde’) staat een extra punt voor de leesbaarheid/herkenbaarheid.
• Verkortingen krijgen ook een punt; ze bestaan meestal uit de eerste lettergreep van een woord met daarachter de eerste medeklinker(s) van de nieuwe lettergreep: aanw. (‘aanwezig’), red. (‘redactie’), mevr. (‘mevrouw’).

Afkortingen die je als gewoon woord uitspreekt, worden ook als een gewoon woord behandeld. Voorbeelden zijn led en horeca.

Spellinglijst van Onze Taal: heel veel afkortingen

In onze spellinglijst vind je heel veel afkortingen: ga naar de pagina van het taalloket en vink ‘spelling’ aan. Zoek in het zoekscherm.