Wat is juist: verradelijk of verraderlijk?

Verraderlijk (mét een r) is juist. Het is afgeleid van verrader, vandaar de r voor -lijk. Vrijwel alle recente woordenboeken en spellinggidsen vermelden alleen verraderlijk. Het heeft de betekenissen ‘trouweloos, slecht’, ‘onverwacht gevaarlijk/onaangenaam’ en ‘bedrieglijk, stiekem iets (vaak: de gezondheid) ondermijnend’. Voorbeelden:

  • De verraderlijke spion wist te ontkomen.
  • Ze is op verraderlijke wijze op een zijspoor gezet.
  • Het leek heerlijk weer, maar er stond een verraderlijke wind.
  • De afdaling was gevaarlijk door de verraderlijke bochten,
  • Kanker is een verraderlijke ziekte.

De vorm verradelijk is verouderd. De Grote Van Dale (2015) vermeldt hem nog wel, maar verwijst voor de betekenissen naar verraderlijk. Verradelijk is ofwel afgeleid van het werkwoord verraden ofwel van het zelfstandig naamwoord verraad.

Verraderlijk (met r) heeft verradelijk verdrongen. Dat gebeurde onder meer doordat de betekenissen van deze woorden sterk op elkaar leken. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) vermeldt in 1921 beide vormen nog wel, maar noemt verradelijk dan al “verouderd”. Bij verradelijk én bij verraderlijk geeft het WNT de betekenissen ‘trouweloos, ontrouw, bedrieglijk, vals’. Maar als het gaat om de betrekkelijk nieuwe betekenis ‘onverwacht gevaarlijk’ en ‘bedrieglijk, sluipend’, zoals in verraderlijke mist en een verraderlijk ziekte, is volgens het WNT alleen verraderlijk mogelijk. Kennelijk was verradelijk al verdrongen toen deze betekenissen in gebruik kwamen.