Wat zijn stijlfouten precies?

Stijlfouten zijn fouten tegen de goede stijl. Vaak gaat het om verhaspelde uitdrukkingen, een verkeerde woordkeuze of zinnen die ontsporen. In sommige gevallen gebruiken auteurs dergelijke afwijkingen met opzet; dan worden het stijlfiguren genoemd en wordt er (meestal) geen bezwaar tegen gemaakt.

Enkele bekende stijlfouten:

contaminatie
Een contaminatie is een verhaspeling van twee begrippen. Voorbeelden van constructies die als contaminaties worden beschouwd zijn: als muzikant zijnde, 'Die koffer weegt zwaar' en 'Dat kost duur'. Soms raken contaminaties zo ingeburgerd dat ze niet meer als fout worden gezien; 'Dat klopt als een bus' is daar een voorbeeld van. Een ander voorbeeld is overnieuw, dat in het officiële Groene Boekje (2005) staat.

pleonasme
Bij een pleonasme wordt een eigenschap die een begrip toch al heeft, nog eens expliciet genoemd. Dat gebeurt bijvoorbeeld in combinaties als witte sneeuw en een ronde bal.

tautologie
Tautologieën worden vaak als stijlfiguur gebruikt. Bij een tautologie wordt een begrip twee keer genoemd: enkel en alleen, gratis en voor niets, open en bloot, enz. Zie ook het advies over het verschil tussen pleonasmen en tautologieën.

tante betje
Een tantebetjezin is een zin waarin twee of meer delen gekoppeld worden door en, want of maar, en waarin in het tweede deel ten onrechte inversie (dat is het omdraaien van persoonsvorm en onderwerp) wordt toegepast. Een voorbeeld is de zin: 'We gaan volgende week op vakantie en komen we pas over drie weken weer thuis.'

foutieve samentrekking
Een voorbeeld van een foutieve samentrekking is 'Ik heb hem eerst getrakteerd en daarna een cadeau gegeven.' In 'Ik heb hem eerst getrakteerd' is hem lijdend voorwerp, en in 'en [ik heb hem] daarna een cadeau gegeven' is hem meewerkend voorwerp. Omdat hem niet dezelfde functie heeft, mag het volgens veel mensen niet worden samengetrokken. Juist is: 'Ik heb hem eerst getrakteerd en hem daarna een cadeau gegeven.' Ook juist is: 'Ik heb hem eerst getrakteerd en daarna gefeliciteerd' – nu is hem in beide zinnen lijdend voorwerp.

zeugma
Een zeugma (spreek uit: [zuigma]) is een zin waarin een werkwoord of bijvoeglijk naamwoord wordt verbonden met twee andere woorden, terwijl het eigenlijk maar bij één van de twee hoort, of op het een anders betrokken is dan op het ander. Voorbeelden: 'Hier zet men thee en over', 'Voer eendjes, geen oorlog.'

malapropisme
Malapropismen zijn verhaspelingen van woorden of uitdrukkingen, vaak met een komisch effect. Voorbeelden zijn de kar dragen, slapende honden bijten niet, een adviseur in de armen nemen en zij is niet te stuiteren in haar enthousiasme.