Wat wordt bedoeld met de zin ‘Vrijspraak is zeker niet denkbeeldig?’

Deze zin houdt in dat vrijspraak zeker mogelijk is. Niet denkbeeldig betekent ‘mogelijk’.

Denkbeeldig betekent ‘alleen in iemands fantasie bestaand, niet werkelijk’. Als aan de betekenis ‘niet werkelijk’ een tweede ontkenning wordt toegevoegd (niet denkbeeldig), wordt de betekenis ‘wel werkelijk, goed voorstelbaar’. ‘Vrijspraak is zeker niet denkbeeldig’ betekent ‘het is goed mogelijk dat hij/zij wordt vrijgesproken’.

Niet ondenkbaar

Een vergelijkbare uitdrukking is niet ondenkbaar. Denkbaar betekent ‘bestaanbaar, voorstelbaar’. Ondenkbaar betekent ‘onbestaanbaar, onvoorstelbaar’. Voeg je daar weer de ontkenning niet voor, dan ontstaat de betekenis ‘niet onbestaanbaar, niet onvoorstelbaar’, dus ‘wel voorstelbaar’. ‘Vrijspraak is zeker niet ondenkbaar’ is dus ook een goede zin als je wilt uitdrukken dat het goed mogelijk is dat iemand wordt vrijgesproken.

Niet ondenkbeeldig

De combinatie niet ondenkbeeldig wordt algemeen afgekeurd als vermenging (contaminatie) van niet ondenkbaar en denkbeeldig. Ondenkbeeldig komt niet voor in de woordenboeken, maar kan in principe wel gevormd worden. Het betekent dan ‘niet niet-werkelijk’, oftewel: ‘werkelijk’. Als daar vervolgens de ontkenning niet voor wordt gezet (niet ondenkbeeldig), zou het geheel ‘niet werkelijk’ moeten betekenen – een heel ingewikkelde vorm, die uiteindelijk neerkomt op denkbeeldig.  

Zinnen waarin een stapeling van ontkenningen voorkomt, zijn sowieso niet erg lezersvriendelijk. Pas dus op met zinnen als:

  • Hij is niet ongenegen om mee te werken. (‘hij is genegen mee te werken’, oftewel ‘hij wil waarschijnlijk wel meewerken’)
  • De methode is niet onfeilbaar. (‘de methode is feilbaar’, oftewel: ‘de methode levert niet altijd het gewenste resultaat op’)
  • De methode is niet feilloos. (‘de methode is niet perfect’, oftewel: ‘de methode levert niet altijd het gewenste resultaat op’)