Is een persoon die of een team dat in een halve finale speelt een halve finalist of een halvefinalist?

De juiste spelling is halvefinalist.

Halve finale is een gewone woordgroep; het bijvoeglijk naamwoord halve staat los voor het zelfstandig naamwoord finale. Het achtervoegsel -ist maakt een afleiding van halve finale als geheel. De spatie verdwijnt dan: halvefinalist. De spelling halve finalist zou betekenen 'een finalist die half is', en dat klopt niet.

De taalkundige term voor een woord als halvefinalist is 'samenstellende afleiding'. Meer voorbeelden van samenstellende afleidingen:

  • 19e eeuw - 19e-eeuws
  • 25 jaar - 25-jarig
  • 36 uur - 36-urig
  • acht poten - achtpotig, achtpotigen
  • achtste finale - achtstefinalist
  • doe het zelf - doe-het-zelven
  • donker haar - donkerharig
  • drie delen - driedelig
  • eerste communie - eerstecommunicant
  • eerste klas - eersteklasser
  • het Gekrookte Riet - gekrookterieters
  • geld uit je zak kloppen - geld-uit-je-zakklopperij
  • in gebruik nemen - ingebruikneming, ingebruikname
  • laat bloeien - laatbloeier
  • meer stemmen - meerstemmig
  • new age - newager
  • ronde blade(re)n - rondbladig
  • ronde (in)borst - rondborstig
  • tien ton - tientonner
  • tien vingers - tienvingerig
  • twaalf uur - twaalfuurtje
  • twee benen - tweebenig
  • vakantie vieren - vakantievierder
  • veel hoeken - veelhoekig
  • vier dagen - Vierdaagse
  • vier wielen - vierwieler
  • vijf sets - vijfsetter
  • zesde klas - zesdeklasser
  • zeven min - zevenminnetje

Deze regel lijkt op die voor samenstellingen als langeafstandsloper, waarin de spatie uit lange afstand verdwijnt als die woordgroep in zijn geheel deel uitmaakt van een langere samenstelling.

Als het bijvoeglijk naamwoord ook betrekking kan hebben op de afleiding die erachter staat, is los schrijven het gebruikelijkst. Eersteviolist zou een afleiding zijn van eerste viool, maar eerste violist kan ook: je kunt eerste ook als een eigenschap van violist zien. Zulke gevallen zijn er niet veel:

  • eerste violist
  • middelbare scholier
  • mobiele telefonie

Ze lijken op combinaties als nutteloze feitenkennis. Je kunt ze aaneenschrijven, maar los schrijven ziet er beter uit en is inhoudelijk goed te verdedigen.