Print deze pagina

Voorzetsel

Wat zijn voorzetsels?

Voorzetsels drukken de relatie uit tussen de woordgroep waar het voorzetsel deel van uitmaakt en een ander element in de zin. Voorzetsels zijn bijna altijd onderdeel van een woordgroep waarin het hoofdwoord een zelfstandig naamwoord is. Voorbeelden van voorzetsels zijn aan, achter, bij, op en voor:

  • De pen ligt op de tafel.
  • Ik ga met de trein naar mijn werk. (met hoort bij de trein; naar bij mijn werk)

In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, kunnen voorzetsels ook achter de woordgroep staan waar ze bij horen: 'Hij reisde de hele wereld over.'

Er zijn ook combinaties van voorzetsels of van een voorzetsel en een bijwoord mogelijk, zoals op ... af en door ... heen: 'Hij fietste hard op de stoep af', 'Je kunt niet meer door het glas heen kijken.'

Voorzetseluitdrukkingen

Voorzetseluitdrukkingen zijn vaste combinaties met een of meer voorzetsels die in hun geheel de functie van voorzetsel hebben. Voorbeelden zijn met betrekking tot, in het kader van, door middel van. Ze zijn vaak te vervangen door één ander voorzetsel.

Voorzetsel of bijwoord

Sommige woorden kunnen zowel voorzetsel als bijwoord zijn. Ze worden dan wel voorzetselbijwoorden genoemd. Ze kunnen verschillende functies hebben in de zin: ze kunnen deel uitmaken van een scheidbaar samengesteld werkwoord, deel zijn van het naamwoordelijk gezegde of een bijwoordelijke bepaling zijn. In dat laatste geval gaat het vrijwel altijd om bepalingen van plaats, maar het kan ook een nadere bepaling zijn bij een woordgroep die met een voorzetsel begint.

  • Hoe laat komen we in New York aan? (aan is deel van het werkwoord aankomen; zie ook het advies over de persoonsvorm)
  • Kleding uit de jaren tachtig is tegenwoordig weer helemaal in. (in is deel van het naamwoordelijk gezegde)
  • Spring maar achterop. (achterop is bijwoordelijke bepaling van plaats)

Let op gevallen als: 'Zij zat het liefst achter op de fiets.' Achter is hier een bijwoord dat bij op de fiets hoort, en op is een voorzetsel, dat bij de fiets hoort; achter op wordt in dit soort constructies als twee woorden geschreven.

Verwante adviezen

Trefwoorden

terug
voorjaarsbanner

banner ITV

taalkalender