Wat is goed: ‘U moet die straat in rijden’ of ‘U moet die straat inrijden’?

De straat in rijden: de straat in geeft een richting aan

Als er een richting bedoeld is (die straat in, het plein over, de straat op lopen), kun je het voorzetsel (in, over, op) het best los van van het werkwoord (rijden, em>lopen) schrijven. Nog een paar voorbeelden:

1. Als je deze straat in rijdt, ben je sneller bij het station.
2. Toen hij de straat uit reed, keek hij nog één keer om.
3. Ik zag hoe Ella het plein over liep.
4. Het was twaalf uur toen ze haar bed uit kwam.
5. Ik zag dat veel mensen de straat op gingen / op liepen / op kwamen.
6. De ruziezoekers werden de kroeg uit gezet.

In veel andere gevallen vormen het voorzetsel en het werkwoord één woord. Bijvoorbeeld:

1. We gaan onze nieuwe auto rustig inrijden.
2. Ik vind het al knap dat hij de Tour de France heeft uitgereden.
3. Ik zag hoe de gootsteen overliep.
4. Het was twaalf uur toen het eerste ei uitkwam.
5. Ik zag dat hoe de aantallen opliepen.
6. De zieke zeehond die vorig jaar op het strand is gevonden, is vandaag weer uitgezet.

In deze gevallen heeft het geheel van het voorzetsel en het werkwoord een eigen betekenis. Dat is een belangrijke aanwijzing dat het voorzetsel en het werkwoord één woord, een samenstelling, zijn. Of zo’n eigen betekenis bestaat, kun je het best opzoeken in een woordenboek of in onze spellinglijst. Kijk bijvoorbeeld bij de gebruiksvoorbeelden bij inlopen en uitzetten.

Vaak is er geen duidelijk betekenisverschil. Je ziet daarom veel variatie, ook in woordenboeken. De Dikke Van Dale geeft bijvoorbeeld het bos inrijden, het water ingereden, de trap aflopen en de trap afkomen. Van Dale Hedendaags Nederlands geeft juist de trap af lopen en de trap af komen. Wat ons betreft zijn het bos in rijden, het water in gereden, de trap af lopen en de trap af komen het best te verdedigen. In de praktijk is het verschil tussen beide schrijfwijzen klein.