Wat is juist: ministerie van Buitenlandse Zaken of Ministerie van Buitenlandse Zaken?
Het is beide te verdedigen. In de praktijk is ministerie van (…) het gewoonst. Maar je kunt Ministerie ook als deel van de naam opvatten en het woord met een hoofdletter schrijven.
De schrijfwijze met kleine m is het gebruikelijkst, onder meer in kranten en bij de Rijksoverheid in Nederland. Die spelling heeft wat ons betreft de voorkeur. Maar in de officiële spelling wordt een hoofdletter M bepleit. Hoe zit dat?
Goed te verdedigen: ministerie van (…)
Elk land heeft verschillende ministeries. Het woord ministerie heeft zelf geen hoofdletter nodig, omdat het een sóórt instelling aanduidt en zelf geen naam is. Het is vergelijkbaar met woorden als bureau, departement en afdeling. Vergelijk bijvoorbeeld:
- Je ziet daarginds het bureau/ministerie waar ik heb gewerkt.
- Hoe heet jouw afdeling/ministerie ook alweer?
Ook als je ministerie combineert met het beleidsterrein waar dat ministerie verantwoordelijk voor is, is het in feite nog geen naam – net als bij afdeling:
- ministerie van Buitenlandse Zaken
- ministerie van Financiën
- de afdeling Gevonden Voorwerpen
In de praktijk is ministerie van Buitenlandse Zaken veruit het gebruikelijkst, onder meer in kranten. Ook de Rijksoverheid bijvoorbeeld (in Nederland) kiest voor een kleine letter m, net als de meeste Nederlandse ministeries zelf.
Officiële spelling: Ministerie van (…)
Er is ook wat voor te zeggen om de héle woordgroep als naam te beschouwen. Je kunt dat dan zien als de volledige naam van het desbetreffende ministerie:
- Ministerie van Buitenlandse Zaken
- Ministerie van Financiën
Het lijkt erop dat de officiële spelling daarvan uitgaat; zie daarvoor het tabblad ‘Achtergrond’.
Verkortingen zonder ministerie: Defensie, Buitenlandse Zaken
Namen van ministeries worden vaak verkort tot alleen de aanduiding van het beleidsterrein, zonder ministerie van ervoor. In dat geval blijven de hoofdletters van de naam intact:
- Hij werkt bij Buitenlandse Zaken.
- Dit behoort tot het domein van Defensie.
Let op: Defensie is niet altíjd de naam van het ministerie. Het is ook een gewoon woord, met een kleine letter; dat betekent ‘verdediging (van het land)’. Er is dus een subtiel betekenisverschil tussen:
- De regering wil meer geld uittrekken voor Defensie. (= voor het ministerie van Defensie)
- De regering wil meer geld uittrekken voor defensie. (= voor de verdediging van het land)
Voor bijvoorbeeld justitie/Justitie geldt iets vergelijkbaars. In een zin als ‘Ze is in aanraking gekomen met justitie’ of ‘De zaak is in handen van justitie’ gaat het om de rechterlijke macht en niet om het ministerie van Justitie. Daarom is justitie hier met een kleine letter.
Soortaanduiding ministerie, minister
Als ministerie zonder verdere aanvulling gebruikt wordt in een tekst, is het sowieso een soortaanduiding en schrijf je het dus met een kleine letter:
- Hier rechtdoor en dan zie je links het ministerie.
- Werkt ze nog bij het ministerie?
- Bij welk ministerie werk jij eigenlijk?
De aanduidingen minister en staatssecretaris zijn ook met een kleine letter, net als andere functieaanduidingen. Het is dus: de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris van Defensie.
Blij met deze uitleg?
Met een donatie van € 5 steun je Onze Taal. Bedankt!
In de officiële spelling lijkt bedoeld te zijn dat namen van ministeries met een hoofdletter M moeten worden geschreven. Het wordt niet in de spellingregels zélf vermeld, maar in de Technische Handleiding, die ten grondslag ligt aan de officiële spellingregels. Daarin wordt Ministerie van Economische Zaken genoemd als voorbeeld van een naam van een instelling.
Enigszins verwarrend is dat de online Woordenlijst Nederlandse Taal, waar je de officiële spelling in kunt vinden, juist alleen voorbeelden met ministerie van (…) geeft en niet met Ministerie van (…). Dat is omdat daarmee alleen ‘algemene’ departementsaanduidingen bedoeld zijn en niet de namen van specifieke ministeries (want die veranderen soms, bijvoorbeeld als er een nieuw kabinet aantreedt).
Maar bij al die voorbeelden, en ook bij het losse trefwoord ministerie, staat wel de – enigszins verstopte – toelichting: “Wanneer het woord ministerie gebruikt wordt als deel van een naam, wordt het met een hoofdletter geschreven, bijvoorbeeld in Ministerie van Financiën.”
Donorprincipe: ministerie verdedigbaar
Dus de officiële spelling karakteriseert de ministeriebenamingen als naam, maar de ministeries doen dat zelf niet. En dan kun je – ook volgens de officiële spelling – uitgaan van het zogeheten donorprincipe: je schrijft een naam zoals de naamgever die zelf schrijft. Het is dus zeker niet gek om die keuze over te nemen en het woord ministerie altijd met een kleine letter te schrijven.
Bij onvolledige naam: ministerie
Op Taaladvies.net, de taaladvieswebsite van de Nederlandse Taalunie, wordt geadviseerd om ministerie met een kleine letter als de naam van het ministerie verkort wordt:
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (volledige naam in Nederland)
- ministerie van Binnenlandse Zaken (verkorte naam)
Dat is omdat het dan niet om de volledige officiële naam gaat. Het is de vraag of dit onderscheid in de praktijk echt een rol speelt, en of het altijd werkbaar is. Je kunt als organisatie zelf in je huisstijl vastleggen of je het toepast, of dat je juist altijd een kleine letter of juist een hoofdletter gebruikt.
