Wat is de juiste zinsvolgorde: ‘Ik weet niet hoe laat ze vertrokken is’ of ‘Ik weet niet hoe laat ze is vertrokken’? 

Beide volgordes zijn juist.

De volgorde voltooid deelwoord - persoonsvorm (vertrokken is) wordt de ‘groene volgorde’ genoemd. De volgorde persoonsvorm - voltooid deelwoord (is vertrokken) heet de ‘rode volgorde’. Deze kleuraanduidingen komen van een oude dialectkaart waarop de volgorde vertrokken is groen was ingekleurd, en is vertrokken rood. De groene volgorde was op die kaart in het oosten van Nederland gewoner, de rode in het westen.

Het is een misverstand dat de achteraanplaatsing van het deelwoord (de rode volgorde: is vertrokken) beter zou zijn. Beide volgordes zijn in het Nederlands van oudsher mogelijk. Wel komt de rode volgorde in geschreven teksten vaker voor dan de groene volgorde. Meer voorbeelden:

  • Ik ben trots op de afstand die ik heb gelopen. 
  • Ik ben trots op de afstand die ik gelopen heb.
  • We denken aan onze collega die morgen wordt geopereerd.
  • We denken aan onze collega die morgen geopereerd wordt.
  • Morgen weten we wie als nieuwe president is gekozen.  
  • Morgen weten we wie als nieuwe president gekozen is.