Wat is juist: in de eerste plaats of op de eerste plaats?

 

Het is allebei juist; Van Dale (2005) geeft bij beide varianten “gebezigd om aan te wijzen wat het meest de aandacht verdient”. Sommige mensen houden een betekenisverschil aan. Zij gebruiken in de eerste plaats in de betekenis 'allereerst, om te beginnen' ('In de eerste plaats heet ik u van harte welkom') en op de eerste plaats in de betekenis 'vooral' ('Het gaat in ons bridgeclubje op de eerste plaats om de gezelligheid'). Het verschil is echter subtiel en wordt door lang niet iedereen aangehouden. In combinatie met komen (zoals in 'Je gezondheid komt op de eerste plaats') is op de eerste plaats wel duidelijk beter dan in de eerste plaats.

Over het ontstaan van in de eerste plaats naast op de eerste plaats doen talloze theorieën de ronde. Op de eerste plaats zou 'typisch katholiek' taalgebruik zijn, en in de eerste plaats 'typisch protestants'. Taalpublicist Ewoud Sanders heeft in zijn rubriek in NRC Handelsblad aandacht besteed aan deze theorieën.