Wat is juist: op de eerste plaats of in de eerste plaats?

Op de eerste plaats en in de eerste plaats zijn allebei juist. Ze betekenen allebei ‘allereerst, om te beginnen’, ‘vooral’. Bijvoorbeeld: 

  • Onze Taal is op de eerste plaats een vereniging van taalliefhebbers. 
  • Onze Taal is in de eerste plaats een vereniging van taalliefhebbers. 
  • De vernieuwingen werken op de eerste plaats kostenverlagend. 
  • De vernieuwingen werken in de eerste plaats kostenverlagend. 

Sommigen hebben een voorkeur voor in de eerste plaats in zinnen als de volgende: 

  • In de eerste plaats heet ik u van harte welkom!
  • Afvallen draait niet in de eerste plaats om minder eten, maar vooral om gezónder eten. 

Op de eerste plaats is hier trouwens niet fout. 

Over het ontstaan van in de eerste plaats naast op de eerste plaats deed vroeger een mooie theorie de ronde: op de eerste plaats zou ‘typisch katholiek’ taalgebruik zijn, en in de eerste plaats ‘typisch protestants’. Zie bijvoorbeeld dit artikel uit de Nieuwe Taalgids (1935). 

Op de eerste plaats = ‘bovenaan’

Op de eerste plaats heeft ook de betekenis ‘bovenaan’: 

  • De Brit Hamilton eindigde op de eerste plaats.
  • Mijn gezondheid komt bij mij op de eerste plaats.