Mag ik in de zin 'Ik weet niet of ik moet vertrekken of of ik het haar moet uitleggen' het derde of schrappen?
 

 

Nee, liever niet. Twee keer of na elkaar is lelijk, maar één van de twee schrappen is geen goede oplossing. In 'Ik weet niet of ik moet vertrekken of ik het haar moet uitleggen' ontbreekt een voegwoord. Het derde of kan beter worden vervangen door dat: 'Ik weet niet of ik moet vertrekken of dat ik het haar moet uitleggen.'

In de voorbeeldzin zijn het eerste en het derde of onderschikkende voegwoorden: ze leiden bijzinnen in. Ik weet niet is de hoofdzin; of ik moet vertrekken en of ik het haar moet uitleggen zijn twee nevengeschikte bijzinnen. Het tweede of in de zin is nevenschikkend: het zet de mogelijkheden vertrekken en uitleggen tegenover elkaar. Volgens de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS, 1997) wordt bij zo'n nevenschikking van twee door of ingeleide bijzinnen herhaling van of het liefst vermeden. Het tweede voegwoord of wordt dan vervangen door dat: 'Ik weet niet of ik moet vertrekken of dat ik het haar moet uitleggen.' 'Ik weet niet of ik moet vertrekken of het haar moet uitleggen' is ook mogelijk; we trekken of ik dan samen.