Wat is het verschil tussen niet in het minst en niet het minst?

 

Niet in het minst betekent letterlijk 'nog niet eens voor het minste deel', dus 'helemaal niet'. Niet het minst betekent 'niet in de laatste plaats', dat wil zeggen: 'in de eerste plaats, vooral'.

In de volgende zinnen wordt niet in het minst correct gebruikt:

  • Zij zag dat haar project niet in het minst geslaagd was. (Dit betekent dus dat nog niet het minste deel van het project geslaagd was: het project is volkomen mislukt.)
  • Ik ben me er niet in het minst van bewust iets te hebben verklapt. (Dit betekent dus: 'Ik ben me er helemaal niet van bewust iets te hebben verklapt.')

Niet het minst gebruiken we als we 'vooral' bedoelen:

  • Zij bedankte de conferentiecommissie, de sprekers, het bestuur en niet het minst de 'gewone' deelnemers. (Zij bedankte dus vooral ook de gewone deelnemers.)
  • Ik ben me er niet het minst van bewust iets te hebben verklapt. ('Ik ben me er zeker van bewust iets te hebben verklapt.')

De uitdrukking niet het minst wordt in de praktijk steeds minder gebruikt. Veel mensen voegen altijd in toe, waardoor de uitdrukking niet in het minst ook steeds vaker gebruikt wordt in de betekenis 'vooral'. Hoewel dit in feite dus onjuist is, ligt het in de lijn der verwachting dat niet in het minst in de toekomst synoniem zal zijn aan niet het minst. Een vergelijkbare ontwikkeling heeft zich al voorgedaan bij op een haar (na) missen.