Wat betekent gespeend in de zin 'Niet gespeend van enig gevoel voor humor lachte hij als enige niet'?

Gespeend (zijn) van betekent 'in het geheel niet bezitten', 'zonder, ontbloot van'. Deze uitdrukking bevat dus al een verborgen ontkenning. Als daar nog eens een ontkenning bij wordt gezet (niet gespeend van) wordt de betekenis: 'iets wél hebben', 'beschikkend over'. Nu wordt duidelijk dat in de zin 'Niet gespeend van enig gevoel voor humor lachte hij als enige niet' het eerste niet weg moet: 'Gespeend van ('niet beschikkend over') enig gevoel voor humor lachte hij als enige niet.' Andere zinnen met gespeend van:

  • Gespeend van elke elementaire kookkennis, maakte hij van elke saus een klonterige brij.
  • Tasjesrovers die het vooral op bejaarden gemunt hebben, zijn gespeend van enig mededogen met en eerbied voor ouderen.
  • Het kostuumdrama was bepaald niet gespeend van valse romantiek; de violen zwollen te pas en te onpas aan.

Overigens hebben de letterlijke betekenissen van spenen met het zogen van baby's te maken. Dit werkwoord betekent 'van de borst afwennen', 'niet meer zogen'. Een kind dat gespeend wordt, is dus oud genoeg om te beginnen met fruit- en andere hapjes.

Soms wordt in plaats van gespeend van de combinatie ontspeend van gebruikt. Ontspeend is op zichzelf geen onmogelijk woord ('De baby werd telkens ontspeend door zijn oudere zusje'; de speen werd dus afgepakt), maar ontspeend van is niet juist.