Wat is juist: ‘Wij wonen vlak bij Manfield, de Bart Smit en de Hema’ of ‘Wij wonen vlak bij Manfield, Bart Smit en Hema’?

Het meest voor de hand ligt ‘Wij wonen vlak bij Manfield, Bart Smit en de Hema.’

Er zijn geen vaste regels voor lidwoordgebruik bij winkelnamen. Vergelijk:

  1. Ik ga naar de Hema.
  2. Ik ga naar de Aldi.
  3. Ik ga naar (de) Primark.
  4. Ik ga naar (de) Albert Heijn en (de) Miss Etam.
  5. Ik ga naar (de) Bart Smit.
  6. Ik ga naar Plato.

In zin 1 en 2 zal bijna niemand het lidwoord weglaten, in zin 3, 4 en 5 hebben veel mensen een (lichte) voorkeur voor weglaten, en in 6 kan de voor de meeste mensen waarschijnlijk echt het best weg. Het verschilt echter van persoon tot persoon.

Winkelnaam afgeleid van een persoonsnaam

Het lijkt erop dat lidwoorden het vaakst worden weggelaten bij filialen van bedrijven waarvan de naam is afgeleid of afgeleid lijkt te zijn van namen van mensen, zoals C&A, Albert Heijn, Miss Etam, Didi, Van Haaren, Manfield. Als de naam echter vooral of alleen als bedrijfsnaam wordt gezien, wordt vrijwel altijd een lidwoord gebruikt: de Hema, de Mediamarkt, de Bijenkorf, de Marskramer, de Bodyshop, de Gamma, enz. Kortom: hoe minder de bedrijfsnaam geassocieerd wordt met een eigennaam, hoe sterker de neiging het lidwoord te gebruiken. Bij namen van grote ketens is die neiging eveneens sterker.

Het lidwoord voegt zich overigens niet altijd naar het geslacht van het grondwoord: zo hoor je weleens ‘Ik ga naar de Kruidvat’, naast ‘Ik ga naar het Kruidvat.’

Onderzoek naar lidwoord bij winkelnamen

In april 2009 heeft Onze Taal een onderzoek gedaan naar het gebruik van lidwoorden bij winkelnamen. De conclusies van dit onderzoek, dat bestond uit een enquête onder 2500 mensen, waren onder meer:

  • winkelnamen met een persoon (zoals Bart Smit en Albert Heijn) krijgen meestal géén de;
  • winkelnamen met afkortingen of letter(greep)woorden juist wél; bijna iedereen gaat naar de Hema, de Febo en naar de Fnac;
  • jongeren geven winkelnamen opvallend veel vaker een lidwoord; zo heeft 63 procent van hen het over de Albert Heijn, tegenover slechts 31 procent van de andere respondenten.

Verder moet worden opgemerkt dat de bedrijven zélf doorgaans het lidwoord weglaten. Daarom zul je eerder een bord zien met “Welkom bij Albert Heijn” dan “Welkom bij de Albert Heijn”.