Is het meervoud of het enkelvoud juist in 'Ik was een van de eersten die de grap doorhad/doorhadden'?

Er zijn veel taalgebruikers die hier alleen het meervoud juist vinden. Die verwijst volgens hen naar eersten, en omdat dat een meervoud is, moet ook de persoonsvorm doorhadden een meervoud zijn: 'Ik was een van de eersten die de grap doorhadden.'

Toch komt het enkelvoud in dit soort zinnen heel vaak voor: 'Ik was een van de eersten die de grap doorhad.' De Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS, 1997), de dikste grammatica van het Nederlands, heeft een verklaring voor die neiging een enkelvoud te gebruiken. Wie kiest voor het enkelvoud in 'Ik was een van de eersten die de grap doorhad' heeft vooral het individu (de 'ik') voor ogen. Wie kiest voor het meervoud doorhadden, denkt vooral aan de groep mensen die de grap uiteindelijk begrepen (van wie de 'ik' er één was). De ANS illustreert dit verschil onder meer aan de volgende zinnen:

  • Een van hen die het kunnen weten, is Dick. (= 'Een uit de groep van mensen die het kunnen weten, is Dick')
  • Een van hen die het kan weten, is Dick. (= 'Iemand die het kan weten, is Dick')

Volgens de ANS hoeft er in dit soort zinnen “geen bezwaar gemaakt te worden tegen het gebruik van een enkelvoudige persoonsvorm”. Op Taaladvies.net, de taaladvieswebsite van de Nederlandse Taalunie, wordt in deze gevallen ook het meervoud én het enkelvoud goedgekeurd. De Taalprof, een taalkundige die een weblog over grammatica beheert, vindt eveneens dat het enkelvoud in zinnen als 'Ik ben een van de weinigen die dit snapt' niet hoeft te worden afgekeurd. Toch maken veel taalgebruikers nog wél bezwaar tegen een zin als 'Ik was een van de eersten die de grap doorhad.' Als u geleerd hebt dat alleen het meervoud doorhadden hier juist is, hoeft u daar niet vanaf te stappen. Grammaticaal is het enkelvoud echter ook goed te verdedigen. Nog enkele voorbeelden:

  • Het was een van de weinige bijdragen die hout sneden.
  • Het was een van de weinige bijdragen die hout sneed.
  • Zij is een van de mensen die wat meer leven in de brouwerij hebben gebracht.
  • Zij is een van de mensen die wat meer leven in de brouwerij heeft gebracht.