Wat is juist: corona of Corona?

Het woord corona, als aanduiding voor het virus en de ziekte die daardoor veroorzaakt wordt, is met een kleine letter. Het is een verkorting van coronavirus, dat zelf ook met een kleine letter wordt geschreven.

Ziekte-aanduidingen

Aanduidingen van ziekten, virussen en dergelijke zijn in principe met een kleine letter: griep, mazelen, malaria, zika(koorts), ebola, griepvirus, norovirus, enz. Dat geldt ook als ze zijn afgeleid van een naam: usutuvirus (genoemd naar de Afrikaanse rivier Usutu), marburgvirus (naar de Duitse stad Marburg).

Een hoofdletter in ziekte-aanduidingen komt alleen voor in de volgende gevallen:

  • bij een aardrijkskundig bijvoeglijk naamwoord dat deel uitmaakt van de benaming: Spaanse griep, Engelse ziekte, Mexicaanse griep;
  • bij de toevoeging ‘van + de naam van de ontdekker’: de ziekte van Alzheimer/Crohn/Pfeiffer, het syndroom van Asperger/Down/Guillain-Barré; maar verkorte aanduidingen als alzheimer en pfeiffer zijn met een kleine letter;
  • bij afkortingen (maar niet bij allemaal): BSE, MS, SARS, Q-koorts; maar ingeburgerde afkortingen krijgen meestal kleine letters: aids, hiv, tbc.

COVID-19 / Covid-19 / covid-19

Er bestaan verschillende coronavirussen, die dan ook verschillende ziekten kunnen veroorzaken, waaronder SARS en MERS. De wereldwijde coronaziekte van 2020 wordt veelal aangeduid als COVID-19, een afkorting van coronavirus disease 2019. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt daarbij de spelling met hoofdletters aan, en dat past ook binnen de officiële spellingregels van het Nederlands. Daarin staat: “De afgekorte namen van ziekten schrijven we met hoofdletters. Alleen woorden [bedoeld is: afkortingen van ziekten] die tot het dagelijkse taalgebruik zijn doorgedrongen, schrijven we met kleine letters.” Met als voorbeelden: BSE, ME en MKZ versus aids en soa.

Maar de regel laat wel wat ruimte voor andere varianten. Want wanneer een afkorting tot “het dagelijkse taalgebruik” behoort, ligt niet vast. En op de website van de officiële woordenlijst staat bij het lemma BSE zelfs: “Naarmate een afkorting vaker wordt gebruikt, wordt de neiging deze zonder hoofdletters te schrijven sterker. De spelling met kleine letters is ook verdedigbaar.” De spellingregels zijn bovendien niet verplicht voor de media. Verschillende media kiezen ervoor om covid-19 te schrijven, met kleine letters. Die spelling sluit aan bij de al genoemde afkortingen aids en soa en bij de opmerking over BSE/bse. Ook Covid-19 komt voor, om een overdaad aan hoofdletters te vermijden.

Samenstellingen

Omdat corona grammaticaal gezien een zelfstandig naamwoord is, worden combinaties met een ander zelfstandig naamwoord als samenstelling beschouwd en in principe aan elkaar geschreven. Een streepje is verplicht als het tweede woorddeel met een a, e, i of u begint (vanwege klinkerbotsing). Enkele voorbeelden: coronabesmetting, coronacrisis, coronarichtlijnen, corona-aanpak, corona-epidemie, corona-invloed, corona-uitbraak. Overigens mág er ook een streepje worden gezet als er geen sprake is van klinkerbotsing: corona-besmetting, corona-crisis, corona-richtlijnen.

Samenstellingen met COVID-19/covid-19/Covid-19 krijgen zonder uitzondering een streepje, omdat deze aanduiding op een cijfer eindigt: COVID-19-besmetting (of covid-19-besmetting, Covid-19-besmetting), COVID-19-crisis (of covid-19-crisis, Covid-19-crisis), COVID-19-epidemie (of covid-19-epidemie, Covid-19-epidemie), COVID-19-virus (of covid-19-virus, Covid-19-virus), enz.

Herkomst corona

Corona is het Latijnse woord voor ‘krans’. Het coronavirus dankt zijn naam aan zijn verschijningsvorm: als het onder de microscoop wordt bekeken, is rondom de virusdeeltjes een soort krans te zien. Ons woord kroon (als vorstelijk hoofddeksel) is een vernederlandsing van dat Latijnse corona.