Wat is goed: ‘Ik besef me dat ik fout zat’ of ‘Ik besef dat ik fout zat’?

‘Ik besef dat ik fout zat’ is goed. Het toevoegen van me wordt hier als een fout gezien, ook al komt het vaak voor. Ik besef mehij besefte zich, wij beseften ons enz. voeren zelfs vaak lijstjes met taalergernissen aan. 

Beseffen is geen wederkerend werkwoord. Het wordt dus zonder wederkerend voornaamwoord gebruikt. Juist zijn dus: 

  • Je beseft toch wel dat jullie dan moeten verhuizen? (en niet: je beseft je toch wel ...)
  • De auteur besefte nauwelijks dat ze de literatuurprijs gewonnen had. (en niet: de auteur besefte zich ...)
  • Ze hebben nooit beseft hoeveel ze aan hun oma te danken hebben. (en niet: ze hebben zich nooit beseft ...)

Het werkwoord beseffen gedraagt zich dus anders dan bijvoorbeeld het werkwoord zich realiseren, dat wél een wederkerend werkwoord is. In de volgende zinnen moet daarom een wederkerend voornaamwoord staan:  

  • Ik realiseer me dat ik fout zat. (me is het is het wederkerend voornaamwoord dat bij ik hoort)
  • Jullie realiseren je toch wel dat jullie dan moeten verhuizen? (je is het wederkerend voornaamwoord dat bij jullie hoort)
  • Zij hebben zich nooit gerealiseerd hoeveel ze aan hun oma te danken hebben. (zich is het wederkerend voornaamwoord dat bij zij hoort)

Waarom hebben veel taalgebruikers de neiging om beseffen wederkerend te maken? Volgens de Taalprof lijkt het erop dat we werkwoorden die een ‘mentale handeling’ beschrijven, graag wederkerend gebruiken. Vergelijk: ‘Ik bedenk me dat ik nog boodschappen moet doen’, ‘Je kunt je wel indenken dat ik schrok!’, ‘Ik geneerde me voor mijn dronken oom’ en ‘Ik nam me voor geen suiker meer te eten.’