Waar ligt de klemtoon in favoriete: vooraan of achteraan?
De hoofdklemtoon ligt op de ie: favoríéte. Maar de klemtoon van een woord kan verschuiven als je het combineert met andere woorden, zoals in mijn fávoriete recept.
In het woordenboek staat dat je het bijvoeglijk naamwoord favoriet uitspreekt met de klemtoon op de ie: favoríét. Maar als je zo’n bijvoeglijk naamwoord in een zin gebruikt vóór een zelfstandig naamwoord, zoals recept, dan kun je de klemtoon ook naar voren halen: ‘Dit is mijn fávoriete recept.’
Zulke verschuivingen van de klemtoon roepen weleens ergernis op. Maar ze vallen binnen de natuurlijke uitspraakpatronen van het Nederlands en zijn dus niet ‘fout’. De klemtoon van woorden wordt vaak beïnvloed door de woorden eromheen. In bijvoeglijke naamwoorden van drie of meer lettergrepen kan de klemtoon naar voren verschuiven, als je er een zelfstandig naamwoord achter zet:
- favoríét → een fávoriet recept
- culturéél → het cúltureel erfgoed
- katholíék → kátholiek onderwijs
Bij bijvoeglijke naamwoorden als favoriet, cultureel en katholiek zie je zo’n klemtoonverschuiving soms, maar zeker niet altijd. Bij andere bijvoeglijke naamwoorden, die samengesteld zijn uit twee woorden, gebeurt zo’n klemtoonverschuiving veel vaker:
- het glas is halfléég → het hálflege glas
- het uitzicht was adembenémend → een ádembenemend uitzicht
- dit huis is gastvríj → een gástvrij huis
Blij met deze uitleg?
Met een donatie van € 5 steun je Onze Taal. Bedankt!
Bij onderstaande woorden kán de klemtoon naar voren verschuiven als er een zelfstandig naamwoord achter staat. Dat is niet verplicht.
|
als los woord |
in woordgroep |
|
actuéél |
áctuele verkeersinformatie |
|
adequáát |
ádequate maatregelen |
|
algeméén |
de álgemene ledenvergadering |
|
continú |
een cóntinu proces |
|
culturéél |
cúltureel erfgoed |
|
definitíéf |
de définitieve prognose |
|
essentiéél |
van éssentieel belang |
|
fenomenáál |
het fénomenale hangmateffect |
|
humanitáír |
húmanitaire corridors |
|
ideáál |
de ídeale oplossing |
|
illegáál |
íllegale opvang |
|
individuéél |
een índividuele keuze |
|
inspirérend |
een ínspirerende sessie |
|
legendárisch |
een légendarisch fenomeen |
|
militáír |
mílitair doelwit |
|
permanént |
pérmanente stationering |
|
politíéke |
de pólitieke agenda |
|
prestigiéús |
préstigieuze musea |
|
productíéf |
een próductief uurtje |
|
regionáál |
régionale omroepen |
|
seriéús |
sérieuze gesprekken |
|
telefónisch |
een télefonisch interview |
|
traditionéél |
volgens tráditioneel recept |
