Wanneer is bepaalt goed en wanneer bepaald?

De stam van het werkwoord bepalen is bepaal. Of daar een d of een t achter komt, hangt af van hoe je het werkwoord in de zin gebruikt: als persoonsvorm of als voltooid deelwoord.

In ‘De scheidsrechter bepaalt wanneer de wedstrijd is afgelopen’ is bepaalt een persoonsvorm. In ‘De voorzitter heeft dat nu eenmaal zo bepaald’ en ‘Is er al een datum voor het volgend overleg bepaald?’ is bepaald een voltooid deelwoord.

Bepaalt: persoonsvorm

Bepaalt is goed als het een persoonsvorm is in de tegenwoordige tijd. Er komt dan in het enkelvoud een t achter de stam bepaal in een zin als ‘De scheidsrechter bepaalt wanneer de wedstrijd is afgelopen’. Meer voorbeelden:

• Kop of munt bepaalt welke kant ik op ga.
• Bepaalt de schrijver hoe groot de oplage is?
• Mijn buurman bepaalt wanneer hij zijn heg maait.

Tip: als je het kunt vervangen door bespreekt of zegt, is bepaalt goed.

Bepaald: voltooid deelwoord

Bepaald is goed als het geen persoonsvorm is, maar een voltooid deelwoord. Bijvoorbeeld: ‘De voorzitter heeft dat nu eenmaal zo bepaald.’ In deze zin is heeft de persoonsvorm. Meer voorbeelden:

• De wethouder heeft bepaald dat het voorstel later wordt besproken.
• Ben jij degene die dat heeft bepaald?
• Er komt geen wetswijziging, zo heeft de minister bepaald.

Je gebruikt het voltooid deelwoord bepaald ook in passieve zinnen (of: lijdende zinnen). Er staat dan meestal een vorm bij van het hulpwerkwoord worden of zijn. Voorbeelden:

• Is er al een datum voor het volgend overleg bepaald?
• De kleur van het bord wordt later bepaald.
• Ik ben blij dat er al is bepaald wanneer we op vakantie gaan.

Tip: als je het kunt vervangen door besproken of gezegd, is bepaald goed.

Oefenen

Wil je oefenen met d’s en t’s? Klik dan op het tabblad ‘Oefenen’ hierboven.