Wat wordt bedoeld met metonymie?
 

Metonymie (ook wel: metonymia) is een bepaalde stijlfiguur waarbij je niet rechtstreeks zegt wat je bedoelt, maar een woord gebruikt dat daarmee te maken heeft. Zo kun je spreken van koppen tellen, terwijl je bedoelt: ‘mensen tellen’. In plaats van het ‘geheel’ (mens) noem je een onderdeel (kop). En wie zegt dat hij een mooie zonsondergang boven z’n bank heeft hangen, gebruikt ook metonymie: er hangt een afbeelding van een zonsondergang boven zijn bank.

Wie metonymie gebruikt, ‘verschuift’ zijn woordgebruik. Je zegt niet rechtstreeks wat je bedoelt, maar gebruikt een ander woord. Dat woord roept wat je bedoelt als het ware op. Andere voorbeelden van metonymisch taalgebruik:

  • Wij krijgen een nieuwe badkamer. (bedoeld is: een nieuwe inrichting van de badkamer)
  • Ik ben dol op de polderlandschappen van Willem Roelofs. (bedoeld is: schilderijen van polderlandschappen)
  • In zo’n bloot badpak durf ik me niet te vertonen hoor. (bedoeld is: een badpak dat veel bloot laat zien)
  • Zoek toch eens een leuk vriendje; je komt altijd maar aanzetten met zo’n babyface. (bedoeld is: een (volwassen) man die een babyface heeft)
  • Marianne Timmer won in 1998 en in 2006 goud. (bedoeld is: een gouden medaille)
  • Ghana speelde vanavond zijn laatste wedstrijd. (bedoeld is: het Ghanese team, voetbalelftal o.i.d.)
  • De schuwe pluimstaart klom heel snel de boom in. (bedoeld is: de eekhoorn (met z’n pluimstaart))
  • Zij ondernam een lange reis om in de National Gallery of Victoria in Melbourne die ene oude meester te kunnen zien. (bedoeld is: een schilderij van een beroemde (meester)schilder, met name uit de Gouden Eeuw)
  • Heb je je tong verloren? (bedoeld is: je vermogen om te praten – ‘je tong te roeren’)
  • Ik weet een lekker recept met zoete aardappelen. (bedoeld is: een lekker gerecht (op basis van een goed recept))
  • Onze buren hebben lekkage. (bedoeld is: (in) het huis van de buren lekt (het))
  • In steden is nu eenmaal meer hoogopgeleid werk te vinden. (bedoeld is: werk dat past bij iemand die hoogopgeleid is)
  • Het hele land hield zijn adem in terwijl de scheidsrechters overlegden. (bedoeld is: de inwoners van het land die de wedstrijd volgden)
  • Amerika stemde tegen het voorstel. (bedoeld is: de Amerikaanse aanwezigen/delegatie)
  • In 2013 deed Beatrix afstand van de kroon. (bedoeld is: afstand van de vorstelijke macht)
  • Alcohol en verkeer zijn een slechte combinatie. (bedoeld is: het gebruik van alcohol en het deelnemen aan het verkeer)
  • Mijn opa heeft een anker op zijn onderarm. (bedoeld is: een tatoeage van een anker)
  • Mijn broer en zus zijn Stieren. (bedoeld is: hebben allebei als sterrenbeeld Stier)
  • Ik durf geen bikini aan vanwege mijn zwembandjes. (bedoeld is: vetrolletjes op de heupen)
  • Iedereen riep om meer blauw op straat. (bedoeld is: meer politieagenten (in blauwe uniformen) op straat)