Het feest waarmee Leiden elk jaar op 3 oktober de bevrijding van de stad van de Spanjaarden in 1574 viert, is dat Leidens Ontzet of het Leids Ontzet?

Beide vormen zijn goed. Leidens Ontzet (zonder het) lijkt de meest officiële vorm te zijn; dit betekent letterlijk 'het ontzet (= de bevrijding) van Leiden'. Leidens is de bezitsvorm van de naam Leiden. De 3 October Vereeniging, die de feestelijkheden coördineert, spreekt van Leidens Ontzet.

Veel mensen noemen het feest Leids Ontzet, met Leids als het bijvoeglijk naamwoord dat bij Leiden hoort. Hier kan ook het lidwoord het bij staan: 'In 2011 was het tijdens het Leids Ontzet zomers warm.' Hoewel de betekenis 'het ontzet dat Leids is' iets minder logisch lijkt, is er verder weinig aan te merken op de vorm Leids Ontzet.

Leidsch Ontzet is verouderd: in 1947, toen mensch mens werd en zoo zo, is Leidsch officieel veranderd in Leids. Leidsch Ontzet heeft misschien iets chics en historisch, maar is net zomin hedendaags Nederlands als Gooische matras en Rotterdamsche haven.

Dat ontzet in Leidens/Leids Ontzet een hoofdletter krijgt, komt doordat het geheel de naam van een feestdag is.

Er zijn nog twee andere bekende 'ontzetten' uit de zestiende eeuw: Alkmaars Ontzet en Groning(en)s Ontzet. Gronings Ontzet is iets gebruikelijker; Groningens Ontzet lijkt, net als Leidens Ontzet, een wat 'officiëlere' vorm te zijn.