Als een woord niet in de woordenboeken staat, mag je het dan ook niet gebruiken? Zijn academisering, facturatie en nahuwelijk goede Nederlandse woorden?

Ja, ook woorden die niet in de woordenboeken staan, kunnen goede Nederlandse woorden zijn. Academisering, facturatienahuwelijk en sjoemelsoftware zijn daar voorbeelden van. Als het gaat om woorden die vrij veel gebruikt worden (dat is bijvoorbeeld via internet te controleren), is er geen enkel bezwaar tegen het gebruik ervan. Maar ook weinig gebruikte woorden zijn vaak prima te begrijpen, omdat ze bijvoorbeeld bestaan uit twee bekende woorden, of zijn afgeleid van een gangbaar woord. Als een woord lastig kan zijn, is het handig om het woord even toe te lichten.

Weinig ruimte in woordenboeken

Dat niet alle bestaande woorden in een woordenboek terug te vinden zijn, heeft te maken met een aantal factoren. Een belangrijke factor is ruimtegebrek: in het Nederlands bestaan (waarschijnlijk) enkele miljoenen woorden. Het is onmogelijk die allemaal in een woordenboek op te nemen. Een woordenboek als de grote Van Dale omschrijft rond de 250.000 woorden; in het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) staan zo'n 400.000 trefwoorden. Kleinere handwoordenboeken bevatten meestal rond de 60.000 trefwoorden. In elektronische versies van woordenboeken is natuurlijk meer ruimte dan in papieren versies; vaak staan daar dan ook meer trefwoorden in.

Nieuwe woorden

Er ontstaan dagelijks nieuwe woorden. Die leiden we af van bestaande woorden en lenen we uit andere talen. En af en toe wordt er een 'echt nieuw' woord bedacht. Van woorden die zijn afgeleid van of samengesteld uit bestaande woorden is de betekenis meestal direct duidelijk; zulke woorden worden vaak niet in woordenboeken opgenomen. Bardienst is daarvan mogelijk een voorbeeld: uit de betekenissen van de woorden bar en dienst blijkt al de betekenis van het geheel. Iets dergelijks geldt ook voor verkleving; dat staat niet in Van Dale, maar het is met het achtervoegsel -ing af te leiden van het wél opgenomen verkleven.

Woordenboekredacties hebben criteria waaraan woorden moeten voldoen voordat ze in het woordenboek worden opgenomen. Een woord moet bijvoorbeeld gedurende een bepaalde tijd (meestal een aantal jaren) met een zekere regelmaat gebruikt worden in boeken, kranten, tijdschriften en op radio, televisie en internet. Door deze eisen verdwijnen er overigens ook wel woorden uit de woordenboeken, maar dat duurt meestal vrij lang.

Jargon

Ten slotte zijn er ook nog jargonwoorden: woorden die binnen een bepaalde (beroeps)groep of subcultuur veel gebruikt worden, maar daarbuiten niet of nauwelijks. Zulke woorden komen vaak niet in algemene woordenboeken terecht. In teksten voor een groot publiek kunnen ze dan ook beter vermeden worden, behalve als ze van een toelichting worden voorzien. Zijn de lezers van de teksten 'ingewijden', dan kunnen dergelijke termen natuurlijk wel gebruikt worden.