Print deze pagina

Onderwerp van de zin

Wat is het onderwerp van een zin, en hoe spoor ik het op?

Het onderwerp van de zin is degene die of datgene wat in de zin iets doet of is. Wat moeilijker gezegd: het onderwerp is degene die of datgene wat de werking van het gezegde verricht of van wie of wat die werking uitgaat. In de volgende zinnen is het onderwerp steeds gecursiveerd.

  1. Sam speelt verstoppertje. (Sam doet iets)
  2. Op donderdag is het restaurant bij mij op de hoek gesloten. (het restaurant bij mij op de hoek is iets)
  3. Mijn moeder, die zelf uit Amsterdam komt, woont al dertig jaar in Rotterdam. (mijn moeder, die zelf uit Amsterdam komt, doet iets)
  4. Het regent nu al dagen. (het doet iets)
  5. Het probleem zijn de hoge kosten. (de hoge kosten zijn iets)
  6. Mijn zusje gaat nooit naar de discotheek. (mijn zusje doet iets)

Zoals uit bovenstaande zinnen blijkt, kan het onderwerp bestaan uit een of twee woorden, maar ook uit langere constructies, zoals de zinnen 2, 3 en 5. Het onderwerp van de zin bevat een zelfstandig naamwoord of een persoonlijk voornaamwoord.

Bepalen wat het onderwerp van de zin is, is in de meeste gevallen vrij makkelijk. Het onderwerp en de persoonsvorm moeten grammaticaal met elkaar overeenkomen; beide moeten bijvoorbeelde eerste persoon enkelvoud zijn. Dat wordt ook wel congruentie genoemd. Als de persoonsvorm van een enkelvoud in een meervoud verandert, verandert het onderwerp mee:

  1. a. Sam en Milan spelen verstoppertje.
  2. a. Op donderdag zijn de restaurants bij mij op de hoek gesloten.

Een ander trucje dat wel gebruikt wordt, is de vraag stellen: 'Wie of wat doet iets of is iets?' Het antwoord op die vraag is het onderwerp van de zin: 'Wie doet/speelt?', 'Sam'; 'Wat is gesloten?', 'Het restaurant bij mij op de hoek', enz.

In zin 5 twijfelen mensen nog wel eens over wat het onderwerp van de zin moet zijn: het probleem of de hoge kosten. Grammaticaal komen beide woordgroepen in aanmerking; we kijken dan naar welke woordgroep het meest specifiek is, de meeste informatie geeft. Dat is in dit geval de hoge kosten. Overigens vinden de meeste mensen het mooier om het onderwerp voorop te plaatsen: 'De hoge kosten zijn het probleem.'

Verwante adviezen

Trefwoorden

terug
voorjaarsbanner

banner ITV

taalkalender