Page 26 - OnzeTaal_okt2019_HR

De betekenis van

betekenisloze

woorden

Over eh, stopwoordjes en pauzes

Stopwoorden als zeg maar hebben geen de korte pauze tussen wat de een zegt en wat de ander
beste reputatie: het zouden betekenisloze antwoordt, blijkt uiterst betekenisvol.
Eerst maar dat eh. Van Dale noemt het “een tussen-
opvullertjes zijn, die verder geen functie werpsel ter aanduiding van een aarzeling bij het spre-
hebben – net als er, en net als stiltes. ken”. Wie het woord eh gebruikt, geeft aan dat hij even
aarzelt, maar ook dat hij graag nog aan het woord wil
Maar is dat wel zo? blijven. Voor de gesprekspartner – de luisteraar – is het
dan net wat lastiger om de spreker in de rede te vallen.
Daarnaast interpreteert die luisteraar dat eh (onbewust)
BERTHOLD VAN MARIS als een signaal dat er iets belangrijks komt: iets wat
moeilijker te formuleren is, minder voorspelbaar is. De
ONZE TAAL 2019 — 10 ls er de afgelopen twintig jaar iets duidelijk aandacht, en dat vergemakkelijkt de verwerking van de
Illustratie: Matthijs Sluiter
luisteraar anticipeert daarop, luistert met net wat meer
informatie die dan volgt.
NAAIMACHINE
is geworden uit experimenteel-taalkundig
Dat eh meer doet dan je zou denken, heeft taalonderzoe-
onderzoek, dan is het wel dit: álles wat we
A zeggen heeft betekenis. Ook de allerkleinste
experimenten. In een daarvan kregen proefpersonen
elementjes: het ogenschijnlijk onbenullige woordje eh,
telkens twee afbeeldingen op een beeldscherm te zien,
stopwoordjes die (schijnbaar) te pas en te onpas gebruikt ker Hans Rutger Bosker aangetoond met verschillende
worden, en het kleine woordje er in zinnen waar je het bijvoorbeeld een hand (hand is een veelvoorkomend
26 evengoed zou kunnen weglaten. En zelfs de lengte van woord) en een naaimachine (naaimachine wordt maar