Page 22 - OnzeTaal_okt2019_HR

Vorig jaar won Ilona Plug op
het DRONGO talenfestival de
prijs voor het beste ‘lab’. De
jury was onder de indruk van

haar relevante onderzoek en
de duidelijke en enthousiaste
manier waarop ze dat presen-
teerde. Zij en haar collega won-
nen daarmee een masterclass
Wetenschapscommunicatie bij
Onze Taal. Hier het resultaat.
In twee artikelen vertellen ze
over hun onderzoeksonderwerp:

hoe artsen en patiënten met
elkaar communiceren.

Heeft alleen een vrouw

het over ‘slaapjes’?

De man-vrouw-labels die we aan woorden hangen

ILONA PLUG
PROMOVENDUS RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

tel, je gaat in een restaurant naar het toilet en je of haar taalgebruik. Uit een eerder onderzoek blijkt
ziet twee deuren: een met “bla” en een met “bla- bijvoorbeeld dat mannen – inderdaad – directer en in
S blabla blablablabla”. Welke neem je? Het zal niet kortere zinnen spreken, en vrouwen meer bijwoorden
langer dan drie seconden duren voordat je snapt dat de en bijzinnen gebruiken. Maar wij waren juist erg nieuws-
enkele “bla” op de mannendeur hangt en dat de deur gierig naar het omgekeerde effect: kun je aan het taal-
met het langere gebabbel voor vrouwen bestemd is. De gebruik zien of iemand een man of een vrouw is?
borden – die overigens écht in een restaurant hangen –
spelen in op de stereotiepe ideeën die we hebben over KOEKJES
mannen- en vrouwentaal. Maar in hoeverre komen deze Tijdens het DRONGO talenfestival 2018 in Nijmegen
ideeën eigenlijk overeen met de werkelijkheid? vroegen wij bezoekers om uitgeschreven, geanonimi-
seerde versies te lezen van drie verschillende huisarts-
HUISARTSEN EN PATIËNTEN patiëntgesprekken. Elk zogeheten transcript was een
Aan de Radboud Universiteit in Nijmegen onderzoeken A4’tje lang en beschreef een gesprek dat daadwerkelijk
we de rol van sekse en gender in taalgebruik. Sekse ver- plaatsgevonden had tussen een huisarts en een patiënt
wijst daarbij naar het biologische onderscheid tussen tijdens de beginfase van het consult. We waren benieuwd
mannen en vrouwen, terwijl gender te maken heeft met
of de deelnemers zouden denken of er een man of een
ONZE TAAL 2019 — 10 vrouwelijkheid, en de invloed die de maatschappij daar- mevrouw hebben we uit de transcripten geschrapt, om-
vrouw aan het woord was. Woorden als meneer en
de ideeën die mensen hebben over mannelijkheid en
dat die natuurlijk alles zouden verraden. En gesprekken
op heeft. Om precies te zijn kijken we naar het taalge-
bruik van huisartsen en patiënten in consulten. Die zijn
over typische mannen- en vrouwenklachten hebben we
evenmin geselecteerd voor dit onderzoek. De klachten
voor onderzoek opgenomen op video. Dat is niet alleen
die in de drie consulten werden besproken, waren: pijn
interessant, het is ook relevant. Want mannen en vrou-
wen doorlopen met dezelfde soort klachten vaak een
ander medisch traject. Het is goed om te kijken of ’m
was in twee van de drie gesprekken een vrouw, en de
dat ook zit in de communicatie. aan de arm, oogklachten en vermoeidheid. De arts
patiënt in twee van de drie gesprekken een man. De
In veel onderzoek naar sekse, gender en taalgebruik deelnemers kregen een blauwe en roze stift en mochten
22 ligt de focus op de invloed van iemands geslacht op zijn tijdens het lezen woorden en zinnen in het transcript