Page 25 - OnzeTaal_okt2019_HR

RAARWOORD GUUS MIDDAG

Over opmerkelijke woorden, oud en nieuw.

Rode haring

it is een van de wonderlijke versjes waarmee de dig de mond gesnoerd – en dan is het versje ook meteen
Engelsen hun kinderen eeuwenlang proberen te afgelopen.
D vermaken voor het slapengaan: Rode haringen bestaan niet, dacht ik. Ze hadden hun
kleur hier vermoedelijk via een associatieve sprong te
A man in the wilderness asked me: danken aan de rode aardbeien in de tweede regel. Maar
How many strawberries grow in the sea? later kwam ik de rode haring opnieuw tegen, in een heel
I answered him, as I thought good: ander verband. En niet als een vis, maar als een ander
As many red herrings as swim in the wood. woord voor een afleidingsmanoeuvre. Hoe zit dat?
Een ‘red herring’ is geen rode, maar een geróókte
Sinds kort bestaat het ook in het Nederlands. Robbert- haring, door het roken rood of roodbruin geworden.
Jan Henkes vertaalde het zó (in En weg was haar neus, Zulke gerookte haringen werden al in de Middeleeuwen
zijn bloemlezing uit dit soort ‘nursery rhymes’): vanwege hun sterke geur bij de jacht gebruikt om jacht-
honden af te leiden en op een ander spoor te zetten.
Een man in de wildernis sprak mij aan: Sindsdien wordt red herring – in het Nederlands bekend
Hoeveel aardbeien groeien er in de oceaan? als rode haring – ook buiten het jachtgebied gebruikt,
Evenveel, zei ik hem, volgens mij, bijvoorbeeld in de retorica; daarin staat het voor een
Als er rode haringen zwemmen op de hei. manier om een discussie te winnen door het echte on-
derwerp uit de weg te gaan. Je zou ook kunnen zeggen:
Het is een geweldig gedicht – vanwege de absurde vraag door het optrekken van een rookgordijn.
van de eerste spreker, maar vooral vanwege de scherpe Intussen is de vergelijking in de slotregel van het
reactie daarop van de tweede spreker. Dit is de onderlig- bakerrijmpje hierdoor nóg absurder geworden: een verse
gende bewering: ‘Denk jij dat jij mij een rare vraag kunt haring zou in een bos niet gemakkelijk aan zwemmen
stellen? Dan zal ik jou eens een nog raarder antwoord toekomen, maar een rode, gerookte haring al helemaal
geven.’ Daarmee wordt de man in de wildernis vakkun- niet. 

YPE

ONZE TAAL 2019 — 10

25