Page 30 - OnzeTaal_okt2019_HR

DICHTPLAATSEN INGMAR HEYTZE

Dichter Ingmar Heytze over stijlfiguren, of ‘dichtplaatsen’, zoals hij ze ook wel noemt.

De aankondigende wijs

onder een steekproef te hebben genomen weet ik zullen’ van Thomas Möhlmann. “Zeker, mijn liefste, ze
vrij zeker dat minstens negentig procent van de zullen, maar wij zullen meer, ze / zullen zullen, maar
Z Nederlandstalige poëzie geschreven is in de te- met speels gemak zullen we meer”, zo begint het, om te
genwoordige óf de verleden tijd. Daarbij zou het me niet eindigen met een berustend: “maar voor het zover is,
verbazen als die twee werkwoordstijden ongeveer even zullen we, zullen wij, wat we zouden / in die hele rij van
vaak gebruikt worden. gezegende jaren die we nog hebben, zullen we.” Met
De toekomende tijd kom je maar weinig tegen. En dat andere woorden: we hebben nog allerlei ‘zullen’ te goed
is vreemd, want het aankondigen van iets behoort tot de voordat we bij die laatste zekerheid zijn aangekomen.
interessantste en krachtigste dichtplaatsen die er zijn. Ooit kocht ik, vanuit het kinderlijk verlangen dat je
Neem de liedtekst ‘De talen van mijn tong’ van Spinvis, alleen kan overvallen als je al decennialang geen kind
waarin een even dwangmatige als dichterlijke leugenaar meer bént, de Swiss Champ Deluxe, een zakmes dat
vooruit laat weten – en dus ook met zoveel woorden toe- bijna even breed als lang is, met bijna honderd functies.
geeft – wat hij straks allemaal aan onzin gaat vertellen: Ik rechtvaardigde de aanschaf met een ode aan het mes,
“Ik zal je zeggen dat ik tien uur gelopen heb / Ik zal je waarin ik op een rij zette wat ik er allemaal mee zou
zeggen dat ik woon op een zeilboot / Dan zal ik zeggen gaan doen: “Ik zal mijn gescheurde parachute / herstel-
dat ik neergestoken ben / toen ik een jaar of twaalf was / len en mijn nagels vijlen. // Ik zal een tak uit een boom
Het is nooit gebeurd maar dat is geen bezwaar / Het is zagen / en een hengel maken, of een speer.” Etcetera.
evengoed een soort van waar”. Dat laatste is natuurlijk Na het opereren van dieren, het redden van een prinses
ook een poëticaal statement: alles wat je kunt bedenken en het bedrijfsklaar maken van diverse ontsnappings-
gaat daardoor ook een klein beetje bestaan. voertuigen zou ik het belangrijkste onderdeel van elk
Deze dichtplaats kan ook geweldig werken als verpak- zakmes benutten: “Ten slotte zal ik kranig een fles /
king voor alle hoop en vrees die een mens kan hebben in ontkurken op de goede afloop.”
relatie tot de toekomst met een geliefde, zoals in ‘We

MATTHIAS GIESEN

ONZE TAAL 2019 — 10

30