Page 34 - OnzeTaal_okt2019_HR

BOEKEN

Over nieuwe uitgaven in taalkundig Nederland en België. Vermelding in deze rubriek betekent
niet dat de redactie ze aanbeveelt. Prijzen onder voorbehoud. RAYMOND NOË

DOODDOENERS Eurasian languages in the 17th century, schappelijke onderzoekstraditie die zich
Een dooddoener is “een algemeen ge- waarin deskundigen alle door Witsen ermee bezighoudt – aldus de taalkun-
zegde dat in het bijzondere geval niets beschreven talen behandelen. Noord en digen Ninke Stukker en Arie Verhagen.
bewijst”, “een argument dat weinig in- Oost Tartarye is overigens opgenomen in Daarom geven ze in hun studieuze boek
nerlijke waarde heeft”, aldus Van Dale. de Digitale Bibliotheek voor de Neder- Stijl, taal en tekst een aanzet tot een
De auteurs van Doordenken over dood- landse Letteren (Dbnl.org). methode waarmee stijlverschijnselen
doeners – Ignaas Devisch en Jean Paul The fascination with Inner Eurasian lan- (uit zowel literaire als zakelijke teksten)
Van Bendegem, beiden hoogleraar in de guages in the 17th century. The Amsterdam en de effecten die ze hebben, kunnen
filosofie – zijn het daar niet mee eens. mayor Nicolaas Witsen and his collection of worden geanalyseerd met behulp van
Volgens hen zijn dooddoeners eigenlijk ‘Tartarian’ glossaries and scripts onder taalkundige inzichten. De tekst wordt
altijd doordenkers, en herbergen ze redactie van Bruno Naarden e.a. is een verduidelijkt met analysevoorbeelden.
vaak een diepere boodschap of wijsheid. uitgave van Pegasus en kost € 65,– Stijl, taal en tekst. Stilistiek op taalkundige
Met ‘Dit is te zot voor woorden’ zeg je (ingenaaid, 637 blz.). basis is een uitgave van Leiden Univer-
eigenlijk hetzelfde als de grote denker ISBN 978 90 6143 444 3 sity Press en kost € 39,50 (ingenaaid,
Ludwig Wittgenstein in zijn beroemde 292 blz.). ISBN 978 90 8728 321 6
uitspraak ‘Waarover men niet kan spre- HISTORISCHE ONELINERS
ken, daarover moet men zwijgen.’ En ‘Alles stroomt’, ‘Veni, vidi, vici’, ‘Mijn SCHOOLVAK NEDERLANDS
‘Even doorbijten’ kun je in verband God, heb medelijden met mij en dit Het tweede nummer van het weten-
brengen met het werk van kerkvader arme volk’, ‘Cogito ergo sum’, ‘Na ons schappelijke Tijdschrift voor Nederlandse
Augustinus, waarin het vaak gaat over de zondvloed’, ‘Gansch het raderwerk Taal- en Letterkunde (TNTL) is een the-
het aardse tranendal waar je doorheen staat stil’, ‘The medium is the message’, manummer rond de vraag “wat de ken-
moet om de verlossing van een bestaan ‘Ich bin ein Berliner’, ‘Ik zeg wat ik nis en vaardigheden van de academi-
zonder pijn en lijden te bereiken. Dat denk, en doe wat ik zeg’ … iedereen sche neerlandistiek kunnen betekenen
klinkt misschien wat zwaar op de hand kent deze gevleugelde woorden, maar voor het schoolvak Nederlands”, met
allemaal, maar de toon van het boek is veel minder bekend is wie ze uitsprak, als uitgangspunt het pleidooi van des-
licht en de circa honderd opgenomen en wanneer en waarom. In zijn boek kundigen voor ‘bewuste geletterdheid’
dooddoeners worden steeds in hooguit Wie zei dat? heeft classicus Paul Claes (zie ook het artikel op blz. 4). Het num-
twee bladzijden uitgelegd. vijfhonderd van dit soort historische mer biedt artikelen over grammatica-
Doordenken over dooddoeners. Van ‘het is uitspraken verzameld. Hij zocht uit wat en literatuuronderwijs, close reading in
wat het is’ tot ‘het is overal iets’ is een uit- de aanleiding was, hoe het origineel de les en gedichten in de klas.
gave van Polis en kost € 20,– (gelijmd, luidde, en hoe de uitspraak sindsdien TNTL 2019 (2) is verschenen bij Uitge-
240 blz.). ISBN 978 94 6310 406 7 gebruikt wordt. De uitspraken zijn verij Verloren en kost € 15,– (gelijmd,
chronologisch gerangschikt; er is geen 200 blz.). ISBN 978 90 8704 802 0
TARTAARSE TALEN register, dus het opzoeken van een
De Amsterdamse burgemeester Nicolaas uitspraak kan een beetje lastig zijn. EN VERDER
Witsen (1641-1717) was gefascineerd Wie zei dat? 500 historische oneliners • Schrijven naar bewustzijn van Joey
door de landen van Centraal-Eurazië is een uitgave van Vantilt en kost Brown. Zelfhulpboek om door middel
(Siberië, de Kaukasus, Mongolië en aan- € 19,95 (ingenaaid, 320 blz.). van schrijven tot jezelf te komen –
grenzende gebieden); hij verzamelde ISBN 978 94 6004 423 6 “met dit boek ontdek je al schrijvend
een imposante hoeveelheid informatie STILISTIEK je ware verhaal”. Altamira, € 17,99
over de volkeren die in dat enorme ge-
(gelijmd, 256 blz.).
ONZE TAAL 2019 — 10 te zijn. Hij schreef er een beroemd boek wat schrijfstijl is, en iedereen weet ook • Schrijven voor de wetenschap. Acade-
bied woonden – zonder er ooit geweest
Iedereen heeft wel een globaal idee van
ISBN 978 94 013 0423 8
wel dat een goede stijl belangrijk is voor
over, Noord en Oost Tartarye (1692), dat
misch redeneren, structureren, formuleren
en reviseren van Daniël Janssen en Lucas
een tekst, maar natuurlijk is er meer
lange tijd invloedrijk is gebleven, en dat
over te zeggen. Hoe kan dat? Hoe kun
onder wetenschappers nog steeds faam
van der Deijl. Handboek voor het cor-
rect en leesbaar schrijven van allerhan-
je er op een wetenschappelijke manier
geniet. Daarin besteedt hij ook aan-
dacht aan 26 van de vele talen die er in
het gebied gesproken werden – en die
en recensies tot analyseverslagen en
van stijlmiddelen beoordelen? Deze vra-
onderzoeksvoorstellen. Coutinho,
gen staan centraal in het vak stilistiek,
hoofdstukken zijn nu onderwerp van tegen aankijken? Hoe kun je de effecten de teksten over wetenschap, van essays
een omvangrijke (Engelstalige) bundel maar opmerkelijk genoeg is er in het € 32,95 (ingenaaid, 216 blz.).
34 artikelen, The fascination with Inner Nederlandse taalgebied geen weten- ISBN 978 90 4690696 5 