Page 17 - OnzeTaal_okt2019_HR

Circulaire economie (of kringloopeconomie) Econo- Priksafari Wandeling door de stad waarbij zwerfafval
misch systeem waarin grondstoffen en producten in een opgeruimd wordt met behulp van prikstokken. In janua-
gesloten kringloop blijven. Door hergebruik, recycling ri 2019 werd voor het eerst een priksafari georganiseerd
en het gebruik van hernieuwbare (energie)bronnen in Leiden.
bestaat er in een circulaire economie in principe geen
afval. Op dezelfde manier functioneert de ‘kringloop- Stekkersubsidie Subsidie voor elektrische auto’s. In
landbouw’ of ‘circulaire landbouw’; het belangrijkste april 2019 gebruikte het Algemeen Dagblad het woord en
doel is plantaardige voeding leveren voor mensen in eerder kwam het al voor op de website GeenStijl. Een
plaats van voor dieren. In april 2019 schreef de Volkskrant maand daarvoor schreef Het Parool over de aangekondig-
dat voor een overgang naar circulaire landbouw de de parkeerkorting voor elektrische auto’s in Amsterdam,
veestapel mogelijk gehalveerd moet worden. en noemde die “teslabonus”.

Clifi Literatuur met als centraal thema klimaatverande- Verticaal bos Woontoren in een stad waarbij de buiten-
ring en de daarbij horende mogelijke toekomstige scena- zijde van het gebouw uitgerust is met een grote hoeveel-
rio’s, zoals overstromingen en onleefbare woestijnen, heid bomen en planten. Het groen is onderdeel van het
oftewel klimaatfictie. Clifi is een verkorting van het ontwerp, en moet onder andere zorgen voor de opname
Engelse climate fiction. van broeikasgassen en meer biodiversiteit in de stad. De
groene woonflat is bedacht door architect Stefano Boeri.
Ecologische voetafdruk Maataanduiding die aangeeft In 2014 opende het eerste ‘Bosco Verticale’ zijn deuren
hoe groot het effect is van menselijke activiteit op de in Milaan en in 2020 begint in Utrecht de bouw van
leefomgeving. De omvang wordt onder andere bepaald ‘Wonderwoods’: het eerste verticale bos in Nederland.
door woonsituatie, eetpatroon, mobiliteit en afvalver-
werking, en uitgedrukt in het aantal benodigde hectaren Vliegschaamte Schaamte die iemand voelt als hij of zij
land en water. gebruikmaakt van het vliegtuig, terwijl er minder mi-
lieubelastende alternatieven zijn, zoals de trein. De po-
Ecorexia Obsessie voor duurzaam leven. Mensen met sitieve tegenhanger van vliegschaamte is dan ook trein-
ecorexia slaan zó ver door in hun groene levensstijl dat trots. Vliegschaamte kwam in 2018 voor het eerst voor en
ze er ongelukkig van worden. Ecorexia dook in 2016 voor is een vertaling van het Zweedse flygskam. Op basis van
het eerst op in het Nederlands en wordt sindsdien steeds vliegschaamte ontstaan er weer andere nieuwe woorden,
vaker gebruikt. zoals rijschaamte (‘schaamte over vervuilend autorij-
den’), bezorgschaamte (‘schaamte over het thuis laten
Greenwashing Het milieuvriendelijker of maatschap- bezorgen van pakketjes, omdat die per auto of busje ver-
pelijk verantwoorder presenteren van producten of
bedrijven dan die in werkelijkheid zijn. Ook de term
groenwassen komt voor.
Op basis van vliegschaamte
Klimaatopa Opa die aandacht vraagt, bijvoorbeeld door
actie te voeren, voor klimaatverandering, omdat hij zich ontstaan er nieuwe woorden als
zorgen maakt over de toekomst van zijn kleinkind(eren).
In België en Nederland kunnen bezorgde opa’s en oma’s rijschaamte en babyschaamte.
zich aansluiten bij de groep ‘Grootouders voor het
klimaat’, in 2016 opgericht naar het voorbeeld van de
wereldwijde beweging ‘Grandparents for Climate’.
voerd moeten worden’) en babyschaamte (‘schaamte om
Klimaatzonde Iets wat een negatieve invloed heeft op een baby te krijgen omdat elk nieuw mens een belasting
het klimaat, zoals autorijden, vliegen, lang douchen of vormt voor het milieu en het klimaat’).
vlees eten.
Waterstofpaneel Zonnepaneel dat waterstofgas maakt.
Landschapspijn Schrijnend gevoel dat iemand ervaart Het paneel neemt vocht op uit de lucht en zet het samen
bij het zien verschralen van een landschap, zoals het met de energie uit zonlicht om in waterstofgas. Het gas
verdwijnen van planten-, insecten- en vogelsoorten. In is makkelijk op te slaan, en volgens de ontwikkelaars
2016 gebruikte journalist Jantien de Boer het woord in van de universiteit van Leuven zou je met twintig van
een artikel over het Friese platteland in de Leeuwarder deze panelen een goed geïsoleerd huis een hele winter
Courant, waardoor het vervolgens ook in de race kwam kunnen verwarmen en van elektriciteit voorzien. Nog in
voor het woord van het jaar van Van Dale. Ook de ver- 2019 begint een eerste proef met de panelen op een huis
gelijkbare term natuurrouw komt voor. in het plaatsje Oud-Heverlee.

Milieumelancholie Zwaarmoedige gevoelens als gevolg Zeebezem 600 meter lange veegarm waarmee plastic-
van de achteruitgang en het verlies van het huidige leef- afval in zeeën en oceanen opgeruimd kan worden. De
klimaat. Ook klimaatdepressie komt voor, als synoniem. zeebezem, die ook ‘plasticvanger’ genoemd wordt, is
bedacht door de Nederlander Boyan Slat, die in 2013 zijn
Plastictariër Iemand die niets eet en drinkt wat uit een stichting The Ocean Cleanup oprichtte.  ONZE TAAL 2019 — 10
plastic (wegwerp)verpakking komt. De tienjarige Tesse
uit Peize bedacht de term in 2018. Hij besloot plastictariër Meer woorden op het gebied van klimaat, milieu en duur-
te worden toen hij op school leerde over de ‘plasticsoep’: zaamheid: Ivdnt.org/groenewoordenboekje. Op dinsdag 8
de grote hoeveelheden plastic in de oceanen. Interessant oktober, tijdens de Week van het Nederlands, organiseert
is dat plastictariër aangeeft dat je niets van plastic eet (of het Instituut voor de Nederlandse Taal een gratis middag
niets waarbij plastic gebruikt is), terwijl een vegetariër rondom ‘groene taal’ in Leiden. Meer informatie:
juist wél eet wat in het grondwoord staat: ‘vegetatie’. evenementen.ivdnt.org. 17