Page 9 - OnzeTaal_juni2019_HR

Spaans in het Nederlands,

en andersom

Iedereen kent moderne Spaanse leen- ander voorbeeld is kurk, dat het Nederlands ook al vroeg
overnam: in 1545 wordt “een silveren koirkijser” (kur-
woorden als salsa, tapas en mañana. kentrekker) aangeboden.
Maar hoeveel Spaanse woorden zijn er
TACHTIGJARIGE OORLOG
voorheen in onze taal terechtgekomen? De contacten tussen Spanje en de Lage Landen vonden
Bijvoorbeeld in de Tachtigjarige Oorlog? voornamelijk plaats over zee. Dat leidde ertoe dat het
Nederlands in de Middeleeuwen de woorden cargadoor en
En heeft het Nederlands ook invloed ansjovis overnam uit het Spaans. Andersom leende het
Spaans toen uit het Nederlands vlieboot (flibote) en last
op het Spaans gehad? (lastre, ‘ballast’). De geografische namen Brabant, Fries,
Holland en Honschoten werden in het Spaans synoniem
voor uit die plaatsen geïmporteerde producten: bramante
NICOLINE VAN DER SIJS (‘paktouw’), frisa (‘wollen doek’), holanda (‘fijne stof’)
Illustraties: Josje van Koppen en anascote (‘wollen stof’).
Echt intiem werden Spanjaarden en inwoners van de
Lage Landen pas in de zestiende eeuw, toen Spaanse
vorsten geleidelijk aan landsheer werden van alle Neder-
et Spaans en het Nederlands hebben al eeu- landse gewesten. Het absolutistische gezag van de
wenlang contact met elkaar. Een van de ‘spanjolen’ of ‘maranen’, zoals de Spanjaarden gering-
oudste Spaanse leenwoorden in het Neder- schattend werden genoemd, viel niet goed. Toen de
Hlands is riem, in de betekenis ‘papiermaat’. Spaanse koning Filips II in 1567 de ‘ijzeren’ hertog van
Een stadsrekening uit Brugge meldt in 1384: “Eene rie- Alva stuurde om orde op zaken te stellen, kwamen de
me suevere pappiers coste XXVI gr.”, oftewel: een riem Lage Landen in opstand, met de Tachtigjarige Oorlog
zuiver papier kost 26 groot (een ‘groot’ was een halve (1568-1648) als gevolg. De naam van de hertog, die in de ONZE TAAL 2019 — 6
stuiver). Dit riem gaat terug op het Spaanse resma, dat op toenmalige diplomatentaal, het Frans, werd betiteld als
zijn beurt is ontleend aan het Arabische rizma. Van de duc d’Albe, leeft nog voort in dukdalf (‘zware meerpaal’).
achtste eeuw tot eind vijftiende eeuw bezetten de Ara- De verbastering Duckdalf staat al in 1568 in een Neder-
bieren een groot deel van het Iberisch Schiereiland. De lands geuzenliedboek: “O Duckdalf met u [uw] ghenoo-
Arabieren brachten allerlei vernieuwingen, zoals de pa- ten, Sijt ghy niet sadt [zat] van tbloet”. De betekenis
pierfabricage van vlas en linnen. Voor deze vernieuwin- ‘meerpaal’ is voor het eerst in 1634 gevonden, maar de
gen nam het Spaans de Arabische benamingen over. Een naam is zeker ouder: al in 1581 is in Emden, net over de  9