Page 16 - OnzeTaal_juni2019_HR

No problemo

Er bestaan allerlei
variaties op het Spaans:

van grappig bedoeld
pseudo-Spaans (hasta
la pasta) tot een heuse
mengtaal van Spaans
en Engels.

GIJS MULDER - UNIVERSITAIR DOCENT SPAANSE TAAL Truck van sleutelmaker
EN CULTUUR, RADBOUD UNIVERSITEIT ‘El Cheapo’.

n 2060 zullen de Verenigde Staten, op Mexico na, dediging van zijn muur zei: “We have some bad hombres
het land met de meeste Spaanssprekenden zijn. here, and we’re going to get them out.” Zo fungeert
I Bijna dertig procent van bevolking is dan ‘latino’, mock Spanish als een uiting van superioriteitsdenken: ik
zo is de verwachting. Het Spaans in de VS kent vele heb gevoel voor humor, ik ken wat Spaans ook, en anders
gezichten, waarvan het ‘Spanglish’ en het ‘mock dan ik ben jij een vreemdeling (of zelfs een crimineel).
Spanish’ verguisde maar interessante voorbeelden zijn.
Om met dat laatste te beginnen: ook in Nederland MENGELMOESJE
kennen we het grappig bedoelde kleuter-Spaans dat je Wijdverbreid is ook het ‘Spanglish’. Het wordt gespro-
krijgt door -os achter woorden te plakken. Nog steeds ken door latino’s die zowel het Spaans als het Engels
populair op de basisschool is bijvoorbeeld het lied ‘De goed beheersen en daar ook gemakkelijk tussen switchen;
verliefde stieros’, een evergreen voor de allerkleinsten: ze communiceren in twee talen tegelijk en zijn er trots
“Een grote stieros uit Spanjos, die was zo verliefdos, tot op tot twee culturen te behoren: “Sometimes I start a
over zijn oros, olé.” In Vlaanderen heet dit taaltje ‘Jom- sentence in English y termino en español” (‘... en dan
mekesspaans’, naar de strip waarin veel van dit nep- maak ik hem af in het Spaans’). Omdat Spanglish een
Spaans wordt gebruikt: “Ik Jommekos. Kent gij de wegos nogal controversieel begrip is, ontbeert het een algemeen
naar het dorpos? Is het langs hier of langs ginderos?” aanvaarde definitie, maar onderzoekers beschouwen het
Een andere vorm van nep-Spaans is te vinden in ‘para- als een hybride, maar creatieve vorm van communice-
grammen’: verhaspelingen van woorden en namen, ren, met een eigen woordenschat en eigen grammaticale
bedoeld om de lachers op je hand te krijgen. Klassiekers structuren. Soms worden er leenvertalingen mee be-
zijn de namen voor Hitler in Spanje: ‘Valdodos’, ‘Lopez doeld als ‘Te llamo para atrás’, de letterlijke vertaling
de Zedoor’, ‘Don Derop’; hedendaagse Spaans-achtige van ‘I call you back’, waarvoor in het Spaans ‘Te devuelvo
paragrammen zijn vakantiebestemmingen als ‘Playa de la llamada’ zou worden gebruikt.
Hiero’, ‘Costa Brada’, ‘Costa Geriátrica’ en ‘Costa del Ondertussen is het Spanglish de waakhonden van het
Sos’ (een vondst van De Jeugd van Tegenwoordig; sos Spaans – vooral buiten de VS – een gruwel. Al tientallen
betekent ‘cocaïne’; zie ook het artikel op blz. 22 – red.) jaren lang wordt het door gezaghebbende deskundigen
en afscheidsgroeten als los ballos en hasta la pasta. en literatoren afgedaan als een onzuiver mengelmoesje
van Spaans en Engels van arme, ongeschoolde ‘hispa-
BUENOS NACHOS nics’. Zo ongeveer luidt ook de definitie in het woorden-
De Amerikaanse variant, ‘mock Spanish’, is qua vorm boek van de Koninklijke Spaanse Academie. Spanglish
grotendeels vergelijkbaar met Nederlands nep-Spaans. wordt gezien als een ‘probleem’ van voorbijgaande aard.
Veel gebruikt zijn el cheapo (‘goedkoop, lullig’), buenos Onlangs nog oordeelde de Nobelprijswinnaar Mario
nachos (in plaats van buenas noches), caca de toro (‘bull- Vargas Llosa in een interview in Archiletras: “Het wordt
shit’) en ook no way, José. Razend populair werd mock niets met dat Spanglish, het is volledig marginaal.”
ONZE TAAL 2019 — 6 drukkingen no problemo (wat Spaans lijkt, maar het niet vertaler van het beroemde boek Le petit prince in het
In de academische wereld kent het Spanglish ook zijn
Spanish in de jaren negentig door de film Terminator 2

pleitbezorgers. Ilan Stavans, hoogleraar in Amherst en
met Arnold Schwarzenegger; de daaruit afkomstige uit-
is) en hasta la vista, baby zijn ook tot het Nederlandse
Spanglish, vergelijkt het met het Jiddisch: ook zo’n
taalgebruik doorgedrongen.
‘bastaardtaal’, die begon als een mengsel van Duits en
Hebreeuws. Stavans schreef vorig jaar in The New York
Minder gezellig wordt het als mock Spanish – al dan

niet verhuld – racistische trekken krijgt. Volgens weten-
schappers die het verschijnsel hebben onderzocht, is dat
voor Literatuur over twintig, dertig jaar wordt gewonnen
door een Spanglish-schrijver en dat diens boeken ver-
vaak het geval: mensen die met een nadrukkelijk Engels Times dat we niet raar moeten opkijken als de Nobelprijs
uitgesproken much-ass grassy-ass een Spaanstalige ober taald moeten worden naar het Spaans en het Engels voor
16 bedanken, en natuurlijk ook Donald Trump, die ter ver- mensen die geen Spanglish kennen. 