Page 21 - OnzeTaal_juni2019_HR

VOOR DE KLAS RAARWOORD GUUS MIDDAG

Over opmerkelijke woorden, oud en nieuw.

Liesbeth Nouens Naaldhakgrafjes

Herinnert u zich een les die, misschien zelfs n april 1966 verscheen in het tijdschrift De Gids dit ultra-
tot uw eigen verbazing, opvallend goed I korte gedicht van Chr.J. van Geel (1917-1974):
aansloeg?
Mijn leukste les vond plaats als afsluiting van een ALLERZIELEN
periode die in het teken had gestaan van ‘La comida’,
oftewel de maaltijd. De klas (op een internationale Naaldhakputjes vult de regen.
school) bestond uit twaalf- en dertienjarigen met zo’n
anderhalf jaar Spaans achter de rug. Tijdens de comi- ‘Allerzielen’ is de dag waarop in de rooms-katholieke kerk alle
da-lessen liet ik ze allerlei oefeningen en opdrachten doden worden herdacht, 2 november. Dan bezoekt men de
doen die met de Spaanse eetcultuur te maken hadden, graven van de dierbaren op het kerkhof. Daar kun je soms de
en uiteraard kwam daarbij ook het begrip ‘tapas’ aan sporen van andere, of eerdere, bezoekers zien, zoals de door
bod. In een opwelling besloot ik de leerlingen in kleine naaldhakken in het zand of in het grind achtergelaten putjes.
groepjes tapas te laten maken voor elkaar. En aange- De naaldhak wordt wel gedragen bij een begrafenis, maar er
zien leerlingen dol zijn op wedstrijdjes, besloot ik er hangt ook een zweem van erotiek (hoge hakken, strakke kou-
een competitie-element aan toe te voegen: wie maakt sen, nauwe kokerrok) omheen. Dood en seks: het is misschien
de lekkerste tapas? Zo ontstond de ‘competición de een verrassend arrangement, maar niet voor Van Geel (freudi-
tapas’! aan, surrealist, geen katholiek).
Voor de jury vroeg ik twee collega’s, die getooid in Hoe zou zo’n kort gedicht in het Spaans klinken? Toevallig
sombrero en fopsnor de Mexicaanse ‘jurado’ moesten weten we dat. Een vertaling is te vinden in de Antología de la
spelen. Kandidaten vinden voor deze erebaan bleek poesía neerlandesa moderna (1971) van Francisco Carrasquer:
geen probleem, aangezien niemand ertegen opzag om
de overheerlijke huisgemaakte tapas van de leerlingen DÍA DE LAS ÁNIMAS
te proberen. Voor de puntentelling had ik bordjes ge-
maakt met de gradaties rico (‘lekker’), muy rico (‘erg Va llenando la lluvia
lekker’) en riquísimo (‘heerlijk’). Verder hadden de los hoyitos de tacón de aguja.
leerlingen de opdracht gekregen om de inhoud van
hun tapas kort in het Spaans uit te leggen, hetgeen Het Spaans is een rebbeltaaltje, zoals bekend. Dat ratelt altijd
ook meetelde in de beoordeling. maar door. Voor de ene regel van Van Geel (vijf woorden,
twaalf lettergrepen) heeft het Spaans hier twee keer zoveel
Hoe verliep de les? ruimte nodig: twee regels, veertien woorden, zesentwintig
Toen de jurado, oftewel Pedro en Paco, zijn entree lettergrepen.
maakte onder begeleiding van Spaanstalige muziek, “La lluvia” is ‘de regen’ of ‘de regenbui’. “Va llenando”
was de hilariteit groot, en de daarop volgende tapas- komt overeen met ‘gaat volmaken, gaat vullen’. Een “aguja”
presentatie was een daverend succes. De leerlingen is een haarspeld, of een naald. Een “tacón” is een hak. Een
met de hoogste beoordeling kregen de ‘premio mayor’, “tacón de aguja” is ‘een hak van naald’, een naaldhak. En “los
oftewel een Spaans tapaskookboek. Ook was er een hoyitos” zijn de kuiltjes, gaatjes, putjes. Dus dit is wat er in
‘premio de consolación’, een troostprijs: de fop- het Spaans woord voor woord staat:
snorren van Pedro en Paco. Na deze eerste keer is de
competición de tapas een terugkerend evenement DAG VAN DE ZIELEN
op onze school geworden!
Gaat vullen de regen
Liesbeth Nouens (1959) de putjes van de hak van naald.
is sinds 1999 lerares Foto: Frans Leijs
Spaans op het Rijnlands Oftewel:
Lyceum Oegstgeest.
Daarvoor heeft zij op ALLERZIELEN
diverse andere scholen
lesgegeven, waaronder Naaldhakputjes vult de regen.
de International School
of Curaçao. Ook was zij Er is enige overeenkomst tussen een naaldhakputje en een
co-auteur van Reporteros vers gegraven, nog leeg graf: het zijn allebei gaten. Dat is de
3 (2017), een leergang tweede verrassing van dit korte gedicht. De Spaanse lezer
Spaans voor middelbare wordt daar mogelijk iets beter op voorbereid dan de Neder- ONZE TAAL 2019 — 6
scholieren. landse. Hoyito is het verkleinwoord van hoyo, dat ‘kuil’ bete-
kent, maar soms ook ‘grafkuil’. Misschien is dit wel wat de
Spaanse lezer leest:

ALLERZIELEN

Naaldhakgrafjes vult de regen.  21