Page 22 - OnzeTaal_juliaug2019_HR

lieke aso-school in Leuven. “Scholen hebben de neiging gaan de eisen te veel omhoog. Zo vreest de topman van
om van dit vak telkens een hapje af te nemen. Tien jaar het katholiek onderwijs dat de eindtermen onhaalbaar
geleden was op mijn school zes uur Nederlands gang- worden, omdat 14-jarigen straks bijvoorbeeld het onder-
baar. Dat werden er vijf en nu vier. Sommige aso-rich- scheid moeten kennen tussen een wederkerig en een
tingen krijgen nog maar drie uur Nederlands. ‘Elke leer- wederkerend voornaamwoord, zo zei hij in De Standaard.
kracht is een taalleerkracht’, zeggen ze dan, maar dat is Ook leraren Nederlands zien de eindtermen met enige
een dooddoener.” scepsis tegemoet, maar eerder omdat zij vrezen voor een
Volgens Sylvie Engels kampt het vak met een algehe- verdere vervlakking. Sylvie Engels: “De focus ligt erg
le vervlakking. Ze stelt vast dat leerplannen en les- op vakoverschrijdend werken en basisgeletterdheid.
methodes de afgelopen twee decennia meer en meer zijn Bovendien is de onderwijshervorming ook bedoeld om
gaan focussen op praktisch nut en vaardigheden, onder een brede onderbouw te creëren, waarbij de schotten
verdwijnen tussen de onderwijsniveaus. Ik vrees daar-
Vlaamse leerlingen scoren door eerder voor nog meer nivellering van het vak.”

Een belangrijk probleem blijft bovendien onder-
nog altijd iets beter op lees- belicht, aldus Engels: het niveau van aankomende
leerkrachten en het steeds nijpendere lerarentekort
vaardigheid dan Nederlandse, waarmee ook Vlaanderen kampt. Onlangs concludeer-
den onderzoekers van de Universiteit Antwerpen dat
maar hun voorsprong slinkt. bachelorstudenten aan de lerarenopleiding Nederlands
niet graag lezen. De meesten hadden slechts oppervlak-
kige leeservaring en weinig literaire bagage. De onder-
zoekers weten dit onder meer aan de toename van het
meer vanwege de instroom van taalzwakke (allochtone) aantal studenten met een tso- en bso-diploma. Engels,
leerlingen. “Ik snap dat Nederlands tot nut-vak ver- die ook bijscholingen geeft, merkt op dat er veel leer-
wordt als je maar twee moedertaalsprekers in de klas krachten zijn die nogal slaafs en inspiratieloos hun
hebt. Maar ik word geacht om met mijn leerlingen ook lesboek volgen. Sommigen omdat ze het niet anders
vooral niet te diepgaand in te gaan op literatuur, laat kunnen, anderen uit tijdgebrek.
staan poëzie.” Intussen is het niet alleen kommer en kwel, haast ze
Teksten in lesboeken zijn eenvoudiger dan een zich eraan toe te voegen. “Ik zie ook veel leraren die er
gemiddeld krantenartikel, merkt ze op. “Vaak is het echt wat van willen maken. En dat kan in theorie ook
origineel bewerkt en vereenvoudigd. Vinden we het gek met de vrijheid die we in Vlaanderen hebben.” Alleen is
dat leerlingen vervolgens moeite hebben met een echte het een misvatting dat het hier zoveel beter gaat dan in
krant?” Nederland. “Ik volg regelmatig bijscholingen in Neder-
land en dat is niet voor niks. Ik heb het idee dat proble-
NUT-VAK men in het onderwijs daar sneller systematisch worden
Ook voor aso-leerlingen zijn de leerplannen versoepeld, aangepakt.” 
zegt Kirsten Bruyneel. “Het vak is echt uitgehold ten op-
zichte van twintig jaar geleden. Na mijn studie toegepas-
te taalkunde moest ik flink bijstuderen om mijn kennis
over literatuur en poëzie op peil te brengen. Nu behan-
delen we dat veel oppervlakkiger. In plaats daarvan
moeten we leerlingen bijvoorbeeld een huurcontract De Vlaamse onderwijsniveaus
leren invullen. Een beetje lachwekkend. Leerlingen vra-
gen soms: waarom moet dit bij Nederlands?” Het Vlaamse voortgezet onderwijs kent vier onder-
André Mottart van de Universiteit Gent bevestigt dat wijsniveaus met een duur van zes jaar:
het vak Nederlands ook in Vlaanderen sinds halverwege
de jaren negentig meer een ‘nut-vak’ is geworden. “De - beroepssecundair onderwijs (bso, vergelijkbaar
gedachte kwam op dat de vaardigheden van leerlingen met het Nederlandse vmbo/mbo)
versterkt moesten worden met het oog op het hoger - kunstsecundair onderwijs (kso, vergelijkbaar met
onderwijs.” havo/vwo; met speciale aandacht voor kunstvak-
Ook met het Nederlands als nut-vak gaat het echter ken)
eerder bergafwaarts, zo bleek dit voorjaar uit een inter- - technisch secundair onderwijs (tso, vergelijkbaar
nationale overzichtsstudie van onderzoekers van de KU met mbo/havo)
Leuven. Zij concludeerden op basis van internationaal - algemeen secundair onderwijs (aso, vergelijkbaar
vergelijkende toetsen dat de scores voor begrijpend met havo/vwo)
lezen sinds 2003 een duikvlucht maken, zowel in het
basis- als in het voortgezet onderwijs. Vlaamse leerlin- Leerlingen in de bovenbouw van het aso hebben ge-
ONZE TAAL 2019 — 7/8 is het verschil tussen zwakke en sterke leerlingen in lesuren ingeroosterd. Voor literatuur lezen ze jaarlijks
middeld vier uur Nederlands per week, in de talen-
gen scoren nog altijd iets beter op leesvaardigheid dan
Nederlandse, maar hun voorsprong slinkt. Bovendien
richtingen vijf. In het tso en kso zijn er meestal drie
gemiddeld drie à vier boeken.
Vlaanderen erg groot en wordt dat verschil meer dan
in andere Europese landen bepaald door de sociaal-

In het bso krijgen leerlingen gemiddeld twee uur
per week Nederlands, al staat het meestal niet apart
economische achtergrond en thuistaal van leerlingen.
op het lesrooster, maar valt het onder ‘project alge-
LERARENTEKORT
den in hun persoonlijkheidsontwikkeling en sociale
Onderwijsminister Hilde Crevits verwacht vooral heil
vorming, en moet hun maatschappelijke zelfred-
van de nieuwe, strengere eindtermen (‘kerndoelen’) die mene vakken’. Dat vak beoogt leerlingen te begelei-
in september 2019 worden ingevoerd vanaf de onder- zaamheid vergroten.
22 bouw van het voortgezet onderwijs. Volgens sommigen