Page 21 - OnzeTaal_juliaug2019_HR

Talendocent Kirsten Bruyneel Natuurlijk moeten Vlaamse leraren zich wel degelijk
in haar klas, in het Vlaamse aan richtlijnen houden. Zij werken aan de hand van zo-
Edegem. geheten ‘leerplannen’. Een leerplan is een praktische
Foto: Isabelle Pateer interpretatie van de door de overheid opgestelde eind-
termen, gemaakt door de onderwijskoepel waarbij een
school is aangesloten (in driekwart van de gevallen het
katholieke onderwijs). Daarin is bijvoorbeeld vastgelegd
dat leerlingen in de bovenbouw van het aso kennis
moeten verwerven van literaire stromingen als het na-
SCHOOLVAK NEDERLANDS
turalisme, en dat ze ‘wervende teksten’ moeten leren
schrijven.
“Je bepaalt zelf met de vakgroep wat je wanneer
zorgen bij Nederlandse leraren. Worden zij erop afgere- behandelt met de leerlingen”, legt Kirsten Bruyneel
kend als hun leerlingen er niet voor slagen? Dat moet uit. “Bijvoorbeeld poëzie in het vijfde jaar, theater in
wel leiden tot ‘teaching to the test’.” Stellig: “Zo’n het zesde.”
landelijk eindexamen zou voor mij reden zijn om ermee
te stoppen.” SLAAFS
Tamara Stojakovic is dus blij met de vrijheid van de
ARMOEDE Vlaamse leraar. Maar behalve kracht schuilt er ook zwak-
Stojakovic geeft les aan leerlingen in het praktisch tech- te in het systeem, erkent ze. “Er wordt door sommigen
nisch secundair onderwijs (tso, vergelijkbaar met het natuurlijk ook misbruik gemaakt van die vrijheid, en het
Nederlandse vmbo/mbo; zie ook het kader op de volgen- is ook best moeilijk voor een leerkracht. Je bent erg af-
de bladzijde), in wat in Vlaanderen ‘een grootstedelijke hankelijk van jezelf, en het gevaar is dat docenten slaafs
context’ wordt genoemd. Veel van haar leerlingen een lesmethode gaan volgen om houvast te hebben.”
hebben een migratieachtergrond, spreken thuis geen Sylvie Engels geeft les in de bovenbouw van de theo-
Nederlands en groeien op in armoede. “Voor hen is het retische richtingen van het tso (havo) in Brugge. Ze
moeilijk om het gevraagde eindniveau te halen. Ik moet heeft twintig jaar onderwijservaring. Dat haar vak er in
dezelfde leerstofonderdelen behandelen als een collega Vlaanderen zoveel beter voorstaat dan in Nederland, zou
op een Vlaamse plattelandsschool, maar het kan zijn ze niet durven beweren. Wel is volgens haar de perceptie
dat die collega bepaalde doelen al heeft bereikt met zijn anders. Van Nederlandse collega’s hoort ze dat hun vak
klas, terwijl ik daar met mijn leerlingen nog aan werk.” wordt gehaat. Bij haar eigen leerlingen merkt ze eerder
Stojakovic besteedt veel tijd aan het wegwerken van
‘basisachterstanden’. “Zonder fundering kun je nu
eenmaal geen huis bouwen.” Katholieke scholen schrappen
Op papier verschillen de schoolvakken Nederlands in
Vlaanderen en Nederland niet extreem. Zowel de Vlaam- in september één lesuur
se eindtermen en leerplannen als de Nederlandse kern-
doelen zijn opgebouwd rond lezen, schrijven, luisteren, Nederlands per week in de
spreken, taalbeschouwing en literatuur. Maar gemiddeld
is het lesaanbod in Vlaanderen iets breder, volgens eerste klas.
hoogleraar en vakdidacticus André Mottart van de Uni-
versiteit Gent, die vergelijkend onderzoek deed op
Vlaamse en Nederlandse scholen. “Dat zie je ook in de dat zij er hun schouders over ophalen. “De algemene te-
Vlaamse lesmethodes, waarin uitgebreider aandacht neur is dat school niet zo boeiend is. Nederlands wordt
wordt besteed aan taalbeschouwing en brede socio- niet gezien als zoveel saaier dan de rest, de meeste leer-
linguïstische onderwerpen, zoals de manier waarop lingen snappen het nut wel van leren presenteren en
kinderen taal verwerven. In Nederland is dat onderdeel een sollicitatiebrief kunnen schrijven. Frans, dát wordt
beperkter.” Uit de Vlaamse leerplannen valt op te pas gehaat.”
maken dat het vak voor 25 tot 30 procent bestaat uit Toch zitten de taalvakken ook in Vlaanderen in het
literatuur, 10 tot 15 procent taalbeschouwing en zo’n verdomhoekje, constateert hoogleraar Mottart. Ook op
60 procent vaardigheden, zegt hij. Vlaamse universiteiten daalde het aantal studenten Ne-
derlands de afgelopen jaren flink, net als op de leraren-
NATURALISME opleidingen. Boosdoener is volgens hem de nadruk die
Het ontbreken van een centraal eindexamen is zonder in het onderwijs ligt op de zogenoemde ‘STEM-richtin-
twijfel het meest in het oog springende verschil met de gen’: science, technology, engineering en mathematics.
Nederlandse situatie. In Vlaanderen beslist iedere school
zelf hoe hij toetst en examineert. Veel scholen nemen VERVLAKKING
examens af in december en juni, maar er zijn er ook die Het zijn niet alleen de bètavakken waardoor de talen in
kiezen voor ‘permanente of gespreide evaluatie’, zoals het gedrang komen. Katholieke scholen schrappen in
de school van Kirsten Bruyneel. Bruyneel geeft Neder- september één lesuur Nederlands per week in de eerste
lands, Engels en Spaans in de bovenbouw van het alge- klas. Het aantal lesuren gaat van vijf naar vier, om
meen secundair onderwijs (aso, vergelijkbaar met havo/ ruimte te maken voor het nieuwe vak ‘mens en samen- ONZE TAAL 2019 — 7/8
vwo) in Edegem. “We toetsen de eindtermen verspreid leving’. Dat is geen kleine verandering: in Vlaanderen
over de laatste twee jaar. Het cijfer voor Nederlands valt driekwart van de scholen onder het katholieke ‘net’.
bestaat uit de taken en testen die we door het jaar heen Scholen kunnen er wel voor kiezen om dat vijfde uur
afnemen.” Of een leerling slaagt, hangt af van die resul- Nederlands te blijven geven, maar dan moeten ze die
taten en het oordeel van de ‘delibererende klassenraad’ tijd uit keuze-uren halen.
– de vergadering van het lerarenteam – aan het eind van Of ze dat zullen doen, betwijfelt Valentine Brocatus,
het schooljaar. die lesgeeft in de midden- en bovenbouw van een katho-  21