Page 18 - OnzeTaal_juliaug2019_HR

Er zijn ook andere verklaringen denkbaar. Wie een
vreemde taal spreekt, moet zich op dat ogenblik tijdelijk
op die taal focussen en even zijn moedertaal ‘uitschake-
len’. Wie rationeel denkt, moet ook tijdelijk iets uitscha-
kelen: emotie. Het is, aldus psychologen, mogelijk dat
het uitschakelen van het een (de moedertaal) het uit-
schakelen van het ander (emotie) vergemakkelijkt.
Een derde mogelijke verklaring zou kunnen zijn: het
termen van ‘levens redden’), kiezen mensen eerder denken in een vreemde taal kost meer moeite dan het
voor de zekere optie (medicijn A). Wordt het negatief denken in de moedertaal en dus wordt dat denken ver-
verwoord (in termen van ‘doodgaan’), dan zijn er meer traagd en daarmee wat rationeler.
mensen die voor B kiezen. Tenminste, dat was wat er
gebeurde als je dit experiment in de moedertaal deed. INTERNATIONAAL CIRCUIT
Maar als je het helemaal in een vreemde taal uitvoert, Wat de verklaring ook is, voor internationale organisa-
dan wordt er nauwelijks een verschil gevonden. Dan is ties, zoals de Europese Unie, zou deze uitkomst goed
de manier waarop het geframed wordt (‘levens redden’ nieuws kunnen zijn. Het grootste deel van de communi-
versus ‘doodgaan’) nauwelijks van invloed op wat men- catie verloopt daar in het Engels, en dat is voor velen in
sen kiezen. Opnieuw: in een vreemde taal is het minder dat circuit een vreemde taal, en dus een taal die bij hen
emotioneel beladen. zou uitnodigen tot (iets) rationelere keuzes. Voor de
mensen in het internationale circuit die het Engels als
POEP moedertaal spreken (de Britten bijvoorbeeld), geldt dat
Experiment vijf, in 2007 uitgevoerd aan de universiteit effect niet.
van Boston. Hierin werd gebruikgemaakt van elektro- Natuurlijk moeten we de uitkomst van het weten-
den, waarmee aan de huid de elektrische gevolgen van schappelijk onderzoek ook niet overdrijven. Zoals altijd
emotionele opwinding gemeten konden worden. De gaat het om vrij kleine, subtiele verschillen, en ook om
proefpersonen kregen allerlei losse woorden te zien, in gemiddelden. Gemiddeld wordt er in een vreemde taal
hun eigen taal en in een vreemde taal. Het ging om neu- ietsje rationeler gedacht dan in de moedertaal. Individu-
trale woorden én om taboewoorden als poep, aftrekken, eel kunnen mensen daar heel erg van afwijken.
piesen en verkrachten. Tot slot kan het aardig zijn om, met deze kennis in
In de moedertaal kwamen die taboewoorden harder het achterhoofd, nog even naar de eigen meertaligheid
aan; er werd meer opwinding gemeten. Voor een Neder- te kijken. De meeste Nederlanders spreken het Neder-
lander die Engels als vreemde taal spreekt, zou dat bete- lands als moedertaal en beheersen het Engels tot op
kenen dat woorden als neuken en poep harder aankomen zekere hoogte. Voor hen (voor ons) zou dan het volgende
dan fuck en shit. gelden. Typische kleuterwoorden als reus, kabouter en fee
De conclusie die je uit al deze experimenten kunt
trekken, is dat de moedertaal meer emoties en associa- roepen, ook als we volwassen zijn en we die woorden
ONZE TAAL 2019 — 7/8 in een vreemde taal wat gemakkelijker om rationeel en álle woorden die in onze vroege jeugd een belangrijke rol
nauwelijks meer gebruiken, veel sterkere associaties op
ties triggert dan een vreemde taal. En omgekeerd is het
dan giant, gnome en fairy. Dat geldt misschien wel voor
afstandelijk te denken en te reageren. Een mogelijke
speelden. Neem de woorden poep en vies. Poep klinkt
viezer dan shit. En vies klinkt (of vergis ik mij?) viezer
verklaring daarvoor is: bij het leren van de moedertaal
dan dirty.
gaan taalontwikkeling en emotionele ontwikkeling
Schelden en vloeken in het Engels is voor ons minder
steeds hand in hand. Die twee zijn voortdurend met

elkaar verbonden. En taal en emotie blijven ook de rest
van het leven, in de hersenen, op allerlei manieren met
het uiten van positieve emoties is in het Engels wat
minder heftig dan in het Nederlands. ‘I love you’ klinkt
elkaar verbonden. Het leren van een vreemde taal daar- heftig dan schelden en vloeken in Nederlands. En ook
entegen gebeurt in een tamelijk abstracte setting en voor een Nederlandstalige wat oppervlakkiger dan ‘Ik
18 gaat niet of nauwelijks gepaard met heftige emoties. hou van je.’ 