Het komt bijvoorbeeld voor in zinnen als deze:

  • Dankzij de inspanningen van de accountmanager kon de concurrent worden overgenomen.
  • Dankzij jou haalde ik de trein.

Dankzij is in deze zinnen een voorzetsel. 

Dank zij schrijf je met een spatie in een zin als ‘Dank zij u, o Heer.’ Zij is hier de aanvoegende wijs (conjunctief) van het werkwoord zijn. Die aanvoegende wijs gebruiken we in het Nederlands alleen nog in vaste constructies als ‘Leve de koning!’

Dankzij: alleen positief? 

Voor veel mensen heeft dankzij een positieve bijklank: ‘Dankzij het mooie weer konden we de hele dag buiten zijn’, ‘Dankzij jouw inspanningen waren we snel klaar.’ Maar in de betekenis ‘vanwege, door toedoen van’ kan het ook in negatievere contexten voorkomen: ‘Dankzij het coronavirus lag het werk in 2020 en 2021 in veel bedrijven stil.’

Is dat erg? Nieuw is het in elk geval niet. Al in 1910 schreef het Woordenboek der Nederlandsche Taal dat dank zij (toen nog met een spatie) “vaak met zeer verzwakte beteekenis” werd gebruikt, “om een persoon of zaak als oorzaak aan te wijzen”. Die betekenis waart dus al zeker een eeuw rond. Toch is lang niet iedereen daar vertrouwd mee, vermoedelijk omdat dankzij – door dat positief klinkende woord dank – van oudsher voornamelijk in positieve contexten wordt gebruikt.

Hoe het ook zij: de norm lijkt aan het verschuiven te zijn, want steeds minder mensen vallen over het ‘negatieve’ gebruik van dankzij, zoals in de zin over het coronavirus. Taalkundig (en historisch) gezien is daar ook weinig mis mee. Wel kan het raadzaam zijn om er rekening mee te houden dat dankzij soms een andere indruk kan wekken dan bedoeld is. Alternatieven zijn onder meer vanwege, wegens, ten gevolge van en door toedoen van – al kunnen die soms wat formeel of ambtelijk overkomen – en soms volstaat kortweg door.

Toch nog een vraag?

Onze taaladviseurs staan elke werkdag voor je klaar. Neem contact op via

Bel 085 00 28 428 van 9.30 tot 12.00 uur (op donderdag tot 11.00 uur) en van 13.30 tot 16.00 uur Bel 085 00 28 428 van 9.30 tot 12.00 uur (op donderdag tot 11.00 uur) en van 13.30 tot 16.00 uur

(gebruikelijke belkosten, geen extra kosten)

Of stel je vraag via social media of per mail