Hoe komt het dat we het over tussen de middag hebben? Is het misschien een verkorting van tussen de ochtend en de middag?

Nee, tussen de middag is geen verkorting. Tussen is hier gebruikt in de verouderde betekenis ‘gedurende, tijdens’. In ouder Nederlands kon je het bijvoorbeeld hebben over tusschen dien tijd. Dat betekende dan ‘gedurende die tijd’. In tussen de middag heeft middag bovendien de letterlijke betekenis ‘midden van de dag, middaguur’. Tussen de middag betekent dus: ‘tijdens of rond het middaguur’, oftewel: ‘rond lunchtijd’.

De meeste Nederlanders bedoelen nu met middag de periode van 12.00 tot 18.00 uur. In België is middag in de betekenis ‘het midden van de dag’ nog wel gangbaar. In België wordt vaak namiddag gebruikt waar Nederlanders middag zeggen. (Voor de meeste Nederlanders is namiddag dan weer het einde van de middag. Zie ook Taaladvies.net.)

Het is niet zo vreemd dat tussen de middag soms vragen oproept. Dat komt doordat tussen nu meestal betekenissen heeft als ‘te midden van’, ‘op een moment na het eerst genoemde tijdstip maar vóór het tweede tijdstip’. Na tussen verwachten we daardoor een meervoud of een combinatie met en: tussen de bomen, tussen de mensen, tussen de tafel en de muur, tussen vijf uur en half zes, enz.

Overigens is tussen de middag niet de enige constructie waarin na tussen een enkelvoud staat: ook in tussen de deur is dat het geval (zoals in ‘Ik heb mijn vingers tussen de deur gekregen’). Dit is wél een verkorting, namelijk van tussen de deur en het kozijn.