'Deze maand een driedubbel dik nummer!'

Is dat nummer nu drie keer of zes keer zo dik als normaal?

Een driedubbel dik nummer is een nummer dat drie keer zo dik is als normaal. In samenstellingen met dubbel (driedubbel, vierdubbel, tiendubbel, enzovoort) betekent dubbel '-voudig' of '-maal'.

  • De kunstschaatsster ging onderuit bij de driedubbele rittberger. (= een sprong met drie omwentelingen)
  • Driedubbel glas isoleert beter dan dubbel glas. (= drie lagen glas)
  • Zinnen met drie- of vierdubbele ontkenningen zijn vaak lastig leesbaar. (= drie- of viermaal een ontkenning / drie of vier ontkenningen)
  • Ik heb veel boeken, maar zij heeft het tiendubbele. (= het tienvoudige / tien keer zo veel boeken)
  • Op de A12 heeft een driedubbele botsing plaatsgevonden. (= een botsing met drie voertuigen)

Veel mensen vinden het niet logisch dat driedubbel 'driemaal' betekent. Dubbel is immers hetzelfde als tweemaal: dan zou driedubbel 3 × 2 = 6-maal zijn. Maar taal is geen wiskunde. En ook geen logica. Een ouder iemand is niet ouder dan een oud iemand, een loodgieter doet weinig meer met lood en drie keer meer en drie keer zo veel betekenen in de praktijk vaak hetzelfde.

Nieuw is het niet dat driedubbel 'driemaal' of 'drievoudig' betekent. Al in de eerste editie van Van Dale, uit 1864, staat driedubbel omschreven als “drievoudig”, en bijvoorbeeld tiendubbel als “tien maal zoo veel”.

Ook het werkwoord verdriedubbelen komt al meer dan 150 jaar in de woordenboeken voor (Van Dale uit 1864: “(ik verdriedubbelde, heb verdriedubbeld), driedubbel nemen”). Het is een synoniem van verdrievoudigen.