Wat is juist: 'De gordijnen voor de ramen waren nog hetzelfde/dezelfde als die van tien jaar geleden'?

Dezelfde heeft in de voorbeeldzin de voorkeur. Het aanwijzend voornaamwoord dezelfde verwijst naar het zelfstandig naamwoord gordijnen: 'De gordijnen waren nog dezelfde (gordijnen) als die van tien jaar geleden.'

Er zijn ook zinnen waarin hetzelfde gebruikt moet worden. Vergelijk: 'De gordijnen zijn nog hetzelfde als tien jaar geleden: ze zijn helemaal niet verkleurd.' Hier is bedoeld dat de gordijnen er nog hetzelfde uitzien als tien jaar geleden. Dan is dezelfde niet mogelijk. Hetzelfde heeft nu de functie van bijwoord; het is te vervangen door 'gelijk, eender'. Meer voorbeelden waarin hetzelfde juist is:

  • Funkrock, latin rock, glamrock: het klinkt voor mij allemaal hetzelfde.
  • Het hotel zag er niet bepaald hetzelfde uit als op de plaatjes in de reisgids.
  • Ons e-mailadres en telefoonnummer blijven hetzelfde. 

In sommige zinnen is zowel dezelfde als hetzelfde te verdedigen:

  • De gedachte achter vernieuwingen is altijd dezelfde: 'het kan vast beter'. (er zit altijd dezelfde gedachte achter)
  • De gedachte achter vernieuwingen is altijd hetzelfde: 'het kan vast beter'. (de gedachte is altijd gelijk)
  • Na een rondreis door Afrika ben je niet meer dezelfde. (ben je niet meer dezelfde persoon)
  • Na een rondreis door Afrika ben je niet meer hetzelfde. (ben je anders; is je karakter veranderd)