Is het enkelvoud of het meervoud juist in de zin 'Na afloop van de demonstratie werd/werden de betogers gesommeerd naar huis te gaan'?

 

In deze zin is het meervoudige werden de juiste vorm: 'Na afloop van de demonstratie werden de betogers gesommeerd naar huis te gaan.' De betogers is dus het onderwerp.

Het werkwoord sommeren ('aanmanen tot voldoen aan een verplichting of eis') heeft een lijdend voorwerp bij zich. In de zin 'De politie sommeerde de betogers naar huis te gaan' is de betogers het lijdend voorwerp en niet het meewerkend voorwerp. De zin moet dus niet gelezen worden als 'de politie sommeerde aan de betogers ...', maar meer als 'de politie dwong de betogers ...'

In de passieve variant van deze zin (een zin met worden erin) wordt het oorspronkelijke lijdend voorwerp (de betogers) onderwerp: 'De betogers werden (door de politie) gesommeerd naar huis te gaan', 'De betogers werden (door de politie) gedwongen om naar huis te gaan.' Omdat in deze (passieve) zinnen het onderwerp (de betogers) meervoudig is, moet de persoonsvorm (werden) ook in het meervoud staan. Vergelijk: 'Anja aait de honden' (de honden is lijdend voorwerp) – 'De honden worden geaaid door Anja' (de honden is onderwerp van de passieve zin).

Meer voorbeelden met sommeren:

  • Zij sommeerden hen naar huis te gaan. (hen is lijdend voorwerp)
  • Zij werden gesommeerd naar huis te gaan. (naar huis te gaan is lijdendvoorwerpszin)
  • De politie sommeerde hem naar buiten te komen. (hem is lijdend voorwerp)
  • Hij werd gesommeerd naar buiten te komen. (naar buiten te komen is lijdendvoorwerpszin)