Wat is juist: co-existentie of coëxistentie?

 

Volgens de officiële spelling is co-existentie juist. In onze eigen Spellingwijzer Onze Taal en op Spellingsite.nu hebben we echter ook het alternatief coëxistentie opgenomen. Dit was tot 2006 de officiële spelling van dit woord, en het is nog steeds een gangbare spelling. Voor veel mensen is coëxistentie één geheel; dat geheel betekent 'het (vreedzaam) naast elkaar bestaan/leven'.

Officiële spelling

Volgens de officiële spellingregels wordt co- in principe vast geschreven aan het woord dat erop volgt: coassistent, copiloot, coschap, enz. Maar: volgens de officiële regels mág er ook een streepje na co- worden gezet: “Om de leesbaarheid te bevorderen, kunnen we een facultatief koppelteken gebruiken na het voorvoegsel.” Dus co-assistent, co-piloot en co-schap zijn ook juist.

Als het deel ná co- begint met een e, i of o, en er dus klinkerbotsing ontstaat, moet er officieel soms wél een streepje worden ingevoegd, en soms niet. Als co- duidelijk de betekenis 'mede, mee' toevoegt, moet er een streepje achter worden geplaatst; als dat niet het geval is, moet het streepje achterwege blijven en krijgt de e, i of o een trema (de precieze regels vindt u in de Leidraad van het Groene Boekje).

Spellingwijzer Onze Taal (alternatief)

Wat ons betreft is de vraag 'Staat co- nog duidelijk op zichzelf of gaat het op in het geheel?' altijd aan de orde, en dus niet alleen bij klinkerbotsing. In bijvoorbeeld co-auteur, co-piloot, co-productie, co-promotor en co-scenarist is een streepje daarom sowieso prima.

Als er klinkerbotsing optreedt, ligt het ook voor de hand na te gaan in hoeverre co- nog als apart woorddeel fungeert. In co-ouder is dat het geval: co- voegt duidelijk de betekenis 'mede' toe; vandaar een streepje, en bij voorkeur geen trema (dus liever niet: coöuder). Bij coördinaat is co- wel helemaal opgegaan in het geheel; vandaar de spelling met trema.

Coëxistentie/co-existentie is een twijfelgeval. De een zal co hierin wel als voorvoegsel met de betekenis 'mede' herkennen, wat leidt tot co-existentie (de officieel juiste spelling), voor de ander gaat co- helemaal op in het woord als geheel, wat leidt tot coëxistentie (officieel niet juist). Wat ons betreft hoeft coëxistentie niet afgekeurd te worden.

Voorbeelden

Hieronder staat een overzicht van woorden met co-. In de linkerkolom staat de spelling die in het Groene Boekje staat, in de middelste kolom de spelling met een facultatief streepje (die ook officieel juist is), en in de rechterkolom komt alleen coëxistentie voor, de enige vorm waarbij het oordeel 'fout' van de officiële spelling volgens ons te streng is.

Groene Boekje
(officieel)
Facultatief streepje
(ook officieel juist)
Alternatief
(officieel niet juist)
coadjutor co-adjutor  
coaguleren co-aguleren  
coassistent co-assistent  
coassistentschap co-assistentschap  
coassuradeur co-assuradeur  
coauteur co-auteur  
coaxiaal co-axiaal  
cobranding co-branding  
cocreëren co-creëren  
codecisie co-decisie  
codirecteur co-directeur  
co-editie    
co-educatie    
coëfficiënt    
co-enzym    
co-evolutie    
co-existentie   coëxistentie
cofiliatie co-filiatie  
cohabitatie    
coherent    
cohesie    
coïncidentie    
coïncideren    
co-infecteren    
co-infectie    
co-instructie    
comorbide co-morbide  
comorbiditeit co-morbiditeit  
coöperant    
coöperatief    
coöperator co-operator  
coöptatie co-optatie  
coöpteren co-opteren  
coördinaat    
coördinator    
coördinatrice    
coördineren    
co-ouder    
co-ouderschap    
copartnership co-partnership  
copiloot co-piloot  
coproductie co-productie  
copromotor co-promotor  
coscenarist co-scenarist  
coschap co-schap