Print deze pagina

Werk ze / werkze / werkse

Wat is juist: werk ze, werkze of werkse? En 'wat' werk je eigenlijk als dit je gewenst wordt?

Werk ze wordt in twee woorden geschreven, en dus niet als werkze of werkse. Deze vaste combinatie bestaat uit de gebiedende wijs werk en het persoonlijk voornaamwoord ze

Volgens de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS, 1997) wordt zo'n gebiedende wijs met ze gebruikt om de toegesprokene een goed verloop te wensen van datgene wat door het werkwoord wordt uitgedrukt. 'Werk ze' betekent dus iets als 'Ik wens je een prettige werkdag.' Enkele andere voorbeelden:

  • Eet ze!
  • Fiets ze!
  • Lees ze!
  • Loop ze!
  • Slaap ze!
  • Sport ze!
  • Studeer ze!
  • Vergader ze!

De ANS vermeldt verder dat deze uitdrukkingen informeel zijn en voornamelijk in Nederland voorkomen, niet in Vlaanderen.

Waar komt het vandaan?

Hoe dit gebruik van ze is ontstaan, is niet helemaal duidelijk. Het is onwaarschijnlijk dat ze in bijvoorbeeld 'Werk ze!' een soort 'rest' van een weggevallen lijdend voorwerp is, want het wordt meestal juist toegevoegd aan werkwoorden die géén lijdend voorwerp bij zich hebben. Zinnen als 'Ik werk de werkdag' of 'Ik werk de dossiers' klinken immers raar. 

In een artikel in Onze Taal (juli-augustusnummer, 1998) doet Peter-Arno Coppen een poging het ontstaan van 'Werk ze!' te achterhalen.

Verwante adviezen

Trefwoorden

laatste wijziging: 22-09-2014
terug
Jaarwoord banner
webwinkel