Wat is juist: transgenderpersoon of transgender persoon? En hoe zit het met trans( )persoon?

Transgender als zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord

Je kunt transgender als zelfstandig naamwoord gebruiken, maar ook als bijvoeglijk naamwoord.

Als je transgender als zelfstandig naamwoord gebruikt, kun je er de, een, die, deze, enz. voor zetten en er een meervoud van maken: de/een transgender, die/deze transgenders, enkele transgenders, enz. Je kunt er ook samenstellingen mee vormen, zoals transgenderpersoon. Vergelijkbaar zijn bijvoorbeeld vertrouwenspersoon en contactpersoon.

Als je transgender als bijvoeglijk naamwoord gebruikt, komt er een spatie in transgender persoon. Vergelijkbaar zijn bijvoorbeeld een bijzonder persoon en een leuk persoon.

Los of vast: verschil in gevoelswaarde en stereotypering

Oorspronkelijk was transgender alleen een zelfstandig naamwoord:

• Ken jij een transgender?
• Ik heb twee transgendercollega’s.

Op dit soort zinnen komt soms kritiek: ze kunnen stereotyperend, negatief of zelfs beledigend overkomen. Als je iemand een transgender noemt, ‘reduceer’ je die persoon als het ware tot dat ene kenmerk, terwijl elk mens veel meer kenmerken en eigenschappen heeft. Als je transgender als bijvoeglijk naamwoord gebruikt, vermijd je deze negatieve bijklank.

De laatste jaren wordt transgender steeds vaker als bijvoeglijk naamwoord gebruikt:

• Ken jij iemand die transgender is?
• Ik heb twee transgender collega’s.

Als bijvoeglijk naamwoord blijft transgender onverbogen: de vorm transgendere is niet gebruikelijk.

Voor de verkorting trans geldt hetzelfde

In plaats van transgender kom je vaak de verkorting trans tegen. Ook dat kan zowel een bijvoeglijk als een zelfstandig naamwoord zijn.

• Mijn broer is een trans.
• Mijn broer is trans.
• Onze bloemiste is een transvrouw.
• Onze bloemiste is een trans vrouw.

Ook hier geldt dat het gebruik van een trans – en, in het verlengde daarvan, van samenstellingen als een transvrouw – minder neutraal overkomt dan het gebruik van trans als bijvoeglijk naamwoord. ‘Mijn broer is trans’ en ‘Onze bloemiste is een trans vrouw’ hebben daarom de voorkeur.

Als bijvoeglijk naamwoord blijft trans, net als transgender, onverbogen; we hebben het dus niet over een transe man/vrouw.

Transgenderrechten: altijd vast

In samenstellingen als transgenderrechten of transgemeenschap schrijf je trans(gender) altijd vast aan het woord erna. De woorden transgender en trans worden dan gebruikt als zelfstandig naamwoord. Het gaat nu namelijk niet om een eigenschap van een persoon; de rechten of de gemeenschap zijn niet zélf transgender.

Verwijzen naar mensen die transgender zijn: hij of zij?

Een trans man is iemand die als man door het leven gaat, ook al is de persoon in kwestie bij diens geboorte als meisje geregistreerd. Je kunt naar een trans man daarom verwijzen met hij/hem/zijn en met woorden als man of jongen. Dat die persoon in het verleden met een ander geslacht stond geregistreerd, is niet relevant.

Voor een trans vrouw geldt hetzelfde principe: dat is iemand die zichzelf als vrouw ziet, en naar wie je dus ook met vrouw of meisje en zij/haar kunt verwijzen, ook al stond zij ooit als man geregistreerd.