Page 28 - OnzeTaal_sept2021

TAALTOESTANDEN MARC VAN OOSTENDORP

De achtergronden bij het taalnieuws. Illustratie: Evalien Lang

Verdwijnen de streektalen nu wel of niet?

niet dat er minder variatie in het Nederlands komt.
Mensen variëren misschien juist wel meer dan ooit in
hun taal, zij het dat die variatie ook andere dimensies
kent: jongeren praten anders dan ouderen, hoger -
o p geleiden anders dan lageropgeleiden, enzovoort.
Bovendien is het waar dat in een enquête de meeste
inwoners van Noord- en Zuid-Holland zéggen dat ze
geen dialect spreken, maar dat betekent niet dat hun
taalgebruik niet regionaal gekleurd is. Die Hollanders
herkénnen hun eigenaardigheden alleen niet als een
aparte taal of een apart dialect; ze gaan ervan uit dat het
allemaal (eventueel wat plat) Nederlands is. Als andere
regio’s dezelfde richting op gaan, betekent dit dat de
ingeslikte n of de afscheidsgroet houdoe niet snel
verdwijnen. Mensen zullen niet meer zeggen dat ze
dialect spreken, maar je blijft horen waar ze vandaan
komen.
Talen en dialecten zijn geen telbare en duidelijk van
elkaar af te bakenen objecten. Willen tellen hoeveel dia-
lecten er op zeker moment zijn, is als willen tellen uit

Willen tellen hoeveel dialecten
er op zeker moment zijn, is

als willen tellen uit hoeveel
aan de streektalen in de 21ste eeuw definitief
ten onder? Daarover bereikten de oplettende
G lezer de afgelopen maanden op het oog tegen- druppels een waterplas bestaat.
strijdige berichten. De belangrijkste conclusie uit die
berichten lijkt mij: het hangt af van je definitie van
streektaal.
In april verscheen in de NRC een interview met de hoeveel druppels een waterplas bestaat: waar trek je
Amsterdamse hoogleraar Arjen Versloot, die een groot de grens tussen de ene druppel en de andere? Zo is een
aantal dialectonderzoeken uit de afgelopen decennia met dialect dat meer lijkt op het Nederlands nog altijd een
elkaar vergeleken had. Zijn conclusie: in 2050 is het met dialect. Er is geen kritische grens waar voorbij zo’n
de meeste streektalen in Nederland en Vlaanderen waar- dialect ineens niet meer meetelt.
schijnlijk afgelopen.
Alleen het Fries, het Limburgs en de informele POSITIEVER BEELD
tussen taal in Vlaanderen (met vormen als gij noemt in Afgelopen juli verscheen er een rapport van het Neder-
plaats van jij heet) geeft Versloot nog enige kans. Met landse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met een
alle andere regionale talen loopt het volgens Versloot wat positiever beeld. Een substantieel deel van de Neder-
razendsnel af. In Vlaanderen zou het zelfs nog sneller landers boven de vijftien (zo’n 15%) spreekt volgens dat
gaan dan in Nederland, al speelde daarbij mee dat de rapport naar eigen zeggen thuis nog een streektaal, al
dialecten in Nederland al veel langer een zwakke positie zijn ook hier de verschillen groot en steken Friesland
(40%) en Limburg (48%) er ook hier boven uit. De dia-
hebben. Vooral in Noord- en Zuid-Holland gaan de
ONZE TAAL 2021 — 9 spreken er naar eigen zeggen nauwelijks nog dialect. minderheid, maar een minderheid die nog groot genoeg
lectsprekers vormen, kortom, overal inmiddels een
dialecten niet echt meer achteruit, want mensen
is om te verwachten dat de streektalen nog wel een tijdje

HOUDOE
meekunnen, ook omdat mensen – als ze eenmaal vol-
wassen zijn – hun taal niet snel meer opgeven.
Wat de NRC niet meldde: in het nummer van het

Wat alle onderzoeken, kortom, vooral laten zien, is
wetenschappelijk tijdschrift Taal en Tongval waarin
Versloot zijn bevindingen oorspronkelijk publiceerde,
werden die uitspraken door anderen genuanceerd. De
ze in hun dagelijks leven Standaardnederlands spreken.
Nijmeegse hoogleraar Frans Hinskens gaf toe dat het dat steeds meer Nederlanders en Vlamingen zéggen dat
Dat betekent zeker niet dat ze allemaal hetzelfde praten
West-Vlaams en het Oost-Gronings onderling verstaan- of dat er in 2050 geen mensen meer te vinden zullen zijn
28 baarder worden, maar volgens hem betekende dit zeker die af en toe Brabants spreken of Drents. 