Page 26 - OnzeTaal_sept2021

Pas als je erop gaat letten, zie je duidelijk hoe het weer te werk gaat:
buien sluipen onze kant op en depressies zijn van plan regen aan te
voeren. Het lijken wel mensen!

RIEMER REINSMA
illustratie: Josje van Koppen
“ De zon heeft

het moeilijk”

Menselijke trekjes van het weer

as na jaren begon het me op te vallen: er is
iets opmerkelijks aan het taalgebruik in weer-
berichten. Voor veel weermannen en -vrouwen
P is het weer niet alleen een bonte opeenvolging
van meteorologische verschijnselen zoals buien, zonne-
schijn en kou. Nee, het is ook een afspiegeling van onze
ménsenwereld. Soms lijkt het alsof die weerverschijnse-
len mensen zijn.
Sommige weerkundigen menen bijvoorbeeld te zien
dat zich boven onze hoofden een ‘conflict’ afspeelt.
Meestal een conflict tussen mooi weer (zonnig, niet te
heet of te koud, windstil) en lelijk weer (bewolking, re-
gen, harde wind). In weerkundige termen: tussen een
hoge- en een lagedrukgebied. Zo had de NRC het over “de
strijd tussen koude en zachte lucht” die zich “boven ons
land afspeelt” (12 februari 2011). Daarmee suggereerde
de krant dat koude en zachte lucht ieder een soort leger-
macht zijn – en daarmee een menselijk verschijnsel.
WE TREKKEN HET AAN
De NRC was lang niet de eerste die de term strijd gebruik-
te; al in 1947 schreef de Volkskrant:

De strijd tussen het koude hogedrukgebied in mid-
den-Europa en de opdringende Oceaan-depressie
wordt fel. En tegelijkertijd heeft het weer ook een eigen agenda:
(De Volkskrant, 3 januari 1947)
- Wij krijgen te maken met een verse stormdepressie
Oké, deze strijd speelt zich grotendeels boven onze hoof- van 988 millibar westelijk van Ierland. Deze is van
den af. Dat neemt niet weg dat onze intuïtie zegt dat er plan regen aan te voeren.
misschien ook nog een derde instantie bij betrokken is, (Het Vrije Volk, 20 november 1984)
namelijk ... het gebíéd waarboven de strijd woedt. Som- - Of het hogedrukgebied boven Groenland op termijn
mige weerkundigen lijken te denken dat een bepaald ge- van plan is een uitloper te creëren naar Scandinavië
bied niet toevallig last heeft van slecht weer, maar daar (...) is natuurlijk afwachten.
zelf ook aan bijdraagt – net zoals we soms denken dat (Weerstation Losser, 30 oktober 2012)
een bepaalde persoon ellende aantrekt: niks aan te doen. PSYCHOLOGISCH PROFIEL
ONZE TAAL 2021 — 9 Met andere woorden: wij Friezen trekken die storingen Toen in 1992 bepaalde depressies tot de aftocht werden
De strijdende partijen zijn onderhevig aan stemmingen.
Onze provincie blijft gevoelig voor nieuwe storingen
boven de Noordzee.
(Leeuwarder Courant, 12 mei 1979)
gedwongen door een hogedrukgebied, meldde een weer-
bericht – niet zonder leedvermaak! – dat de depressies in
een mineurstemming waren:
aan. Maar uit het krantenarchief blijkt dat bijvoorbeeld
ook Frankrijk niet wordt ontzien:
voorlopig zullen die in een soort komkommersfeertje
op de oceaan dobberen en hun invloed nauwelijks
Frankrijk krijgt opklaringen, maar vooral het westen De depressies zijn in een figurantenrol geduwd en
blijft gevoelig voor buien met onweer. verder dan de Britse Eilanden kunnen uitbreiden.
26 (Trouw, 22 juni 1985) (Nederlands Dagblad, 15 mei 1992)