Page 11 - OnzeTaal_okt2019_HR

TEST

KORTE TAALTIPS
TAALADVIESDIENST
Uitrij(d)kaart In uitrijkaart komt
geen d, evenmin als in rijbewijs,
oprijlaan, voorrijkosten, inrijverbod,
VERKLEINWOORD COLUMN enz. >> onzetaal.nl/rij A. Test uw spellingkennis
e hebt weer een leuk columntje/ 1. a. lobbies
‘Jcolumnetje/columtje/columpje/ Wie wil(t) Het is ‘Wie wil me b. lobbys
columnpje geschreven.’ Wat is het even helpen?’, niet ‘Wie wilt me c. lobby’s
verkleinwoord van column? even helpen?’ >> onzetaal.nl/wiewil 2. a. comissariaat
Dat is columnpje – dus met de ongewo- b. commisariaat
ne lettercombinatie mnpj erin. Stagiair(e) Met stagiaire kan c. commissariaat
Er zijn vijf achtervoegsels die je kunt alleen een vrouw bedoeld zijn. Als 3. a. er van op aan kunnen
gebruiken om een verkleinvorm te ma- een man bedoeld is (of bedoeld b. ervan op aankunnen
ken: -je, -tje, -pje, -kje en -etje. De keus kan zijn), is stagiair juist. c. ervan op aan kunnen
hangt af van de uitspraak van het woord >> onzetaal.nl/stagiaire
dat je wilt verkleinen, met name van de B. Vergroot uw woordenschat
laatste letter daarvan, en ten dele ook 1. borsjtsj
van de lengte van de voorafgaande klin- a. aalmoes
ker en de plaats van de klemtoon. Zie kun je dus ook schrijven: ‘Zullen we van- b. bietensoep
www.onzetaal.nl/verklein voor een vol- avond uiteten gaan?’ Maar het Groene c. gleufhoed
ledig overzicht. Boekje, de Spellingwijzer Onze Taal en 2. morose
Een woord dat in de uitspraak op een andere naslagwerken schrijven het in a. breekbaar
m eindigt, krijgt meestal de uitgang deze betekenis als twee woorden. b. somber
-pje: boompje, riempje, filmpje, armpje. c. star
Als er direct voor de m een korte klinker CLOUD-WOORDEN 3. taperen
staat, komt er meestal -(m)etje: gum- en computernetwerk dat online a. een back-up maken
metje, lammetje, bommetje. Maar als de Etoegankelijk is, wordt vaak ‘cloud’ b. het gebruik van een medicijn
laatste lettergreep niet beklemtoond genoemd. Hoe schrijf je combinaties afbouwen
is, komt er juist weer -pje: bodempje, met dat woord, zoals cloud + opslag en c. met een kwast aanstippen
museumpje. Omdat column in de uit- cloud + dienst?
spraak op een m eindigt (de n wordt niet Zulke combinaties worden als één woord C. Zoek de fouten
uitgesproken) én de klemtoon niet op geschreven. Clouddienst en cloudopslag 1. Wat een weergaloos spektakel
de laatste lettergreep ligt, volgt de ver- zijn net zo opgebouwd als bijvoorbeeld had moeten worden, eindigde
kleinvorm het patroon van woorden verkoopdienst en gegevensopslag; cloud is te langen leste in een in en
als bodempje en museumpje – vandaar namelijk net als verkoop en gegevens een intreurig debakel.
columnpje. zelfstandig naamwoord, en het geheel is 2. De acrobatiek was van een
dus een samenstelling. Dat cloud aan het abominabel niveau, de
UIT GAAN ETEN / UIT ETEN GAAN Engels ontleend is, maakt daarbij niet gedresseerde drommedaris
s het ‘Zullen we vanavond uit gaan uit. Voor de leesbaarheid mag een kop- accellereerde te langzaam,
Ieten?’ of ‘Zullen we vanavond uit pelteken worden toegevoegd: cloud- waardoor de appelgrauwe
eten gaan?’? dienst, cloud-opslag, cloud-service. U mag merries met hun overdreven
Beide zinnen zijn correct, maar ‘Zullen zelf bepalen of u dat streepje wel of niet getoepeerde manen hem te
we vanavond uit eten gaan?’ zal voor de schrijft. nauwer nood konden ontwijken.
meeste mensen het best klinken. Ook als beide woorddelen van een
De constructie uit eten gaan is van Nederlandse samenstelling uit het En- D. Extra
oorsprong vergelijkbaar met uit winkelen gels komen, worden zulke combinaties Hoe heet zo’n plankje boven een
gaan, uit werken gaan, uit rijden gaan, als één woord geschreven – bijvoorbeeld wastafel: cassette, etagère,
enz.; je drukt daarmee uit dat je op stap cloudservice. Dat het in het Engels cloud planchet of boudoir?
gaat om een bepaalde activiteit te gaan service is, is niet van belang voor de Ne-
verrichten. De klemtoon ligt op het derlandse schrijfwijze. 
woord dat die activiteit uitdrukt: eten,
winkelen, enz. De zin ‘Zullen we uit eten
gaan?’ is dus een neutraal voorstel om
iets te gaan doen (namelijk eten in een MEER TAALADVIES?
restaurant). In ‘Zullen we uit gaan eten?’ Wilt u direct antwoord op een taalvraag?
ligt de klemtoon eerder op uit: zo’n zin Dan kunt u ons bellen: onze Taal-
benadrukt dat iemand graag buiten de advieslijn is elke werkdag ’s ochtends
deur wil gaan eten in plaats van thuis. én ’s middags bereikbaar op 085 - 00
In de praktijk komt deze volgorde ook 28 428. Zie voor andere mogelijkheden
wel voor met de neutrale betekenis (en www.onzetaal.nl/taalloket. ONZE TAAL 2019 — 10
neutrale beklemtoning), maar dat is Op onze website worden enkele
toch een stuk minder gebruikelijk. duizenden taalkwesties behandeld:
Over de spelling van uit eten kan nog www.onzetaal.nl/taaladvies. Voor de
gediscussieerd worden. Volgens de grote spelling van vele tienduizenden woorden
Van Dale (2015) is uiteten een juiste en namen (mét uitleg) kunt u ook
spelling in de betekenis ‘buitenshuis terecht op onze spellingwebsite: De antwoorden vindt u op
eten’ (naast andere betekenissen) en www.spellingsite.nu. bladzijde 28 van dit nummer. 11