Page 7 - OnzeTaal_juni2020_HR

Enkel de invoering van een officiële spelling (Siegen-
De negentiende eeuw beek 1804) en de start van het megalomane Woordenboek
in een notendop der Nederlandsche taal rond het midden van de eeuw val-
len, denk ik, enigszins buiten de hoofdstroom.
De belangrijkste dingen die er die eeuw veranderden
in het Nederlands: EUROPA
De geschiedenis van het Nederlands is niet uniek. Inte-
• er komt een eerste ‘officiële’ spelling: de spelling- gendeel. De geschiedenis van het Nederlands toont ons
Siegenbeek eigenlijk precies hetzelfde als wat we ook in omringende
• spreektaal wordt belangrijker dan schrijftaal talen kunnen zien: de omslag in het denken over taal,
• belangrijke woordenboeken als het WNT en waardoor voortaan gesproken taal het belangrijkst wordt
de Van Dale ontstaan gevonden, de eerste officiële spellingen, de explosieve
• het gebruik van afkortingen neemt explosief toe opkomst van afkortingen, het begin van de enorme
• er klinkt een pleidooi om naamvalsvormen als woordenboeken, pogingen om de spelling dichter bij de
den man niet meer te schrijven gesproken taal te brengen, interesse voor dialecten en
• én een pleidooi om de spelling anderszins te de opkomst van een norm voor de uitspraak.
vereenvoudigen: vis voor visch Maar in de handboeken voor de geschiedenis van het
• de term Algemeen Beschaafd Nederlands ontstaat Duits, van het Engels, van het Deens of van het Spaans
• er komt meer aandacht voor dialecten kom je zelden iets te weten over die overeenkomsten.
Als je die boeken leest, is het net alsof de geschiedenis
van al die talen uniek is. Maar het tegendeel is waar. Wie
ken taal kan voortaan getransporteerd worden en ze de grote lijnen uit de geschiedenis van de ene taal kent,
kan bewaard worden – iets wat duizenden jaren lang het kent meteen de grote lijnen van álle Europese talen. De
exclusieve voordeel van geschreven taal was. Europese taalcultuur is veel meer een eenheid dan veelal
Gesproken taal heeft dankzij deze uitvindingen in- wordt beseft. Europa bestaat al eeuwen. 
eens haar achterstand ingehaald. En geschreven taal,
dienstbaar, functioneel, praktisch, kortom: in werk- Joop van der Horst is emeritus hoogleraar taalkunde, ge-
kleding, kan voortaan best wel met een machine gepro- specialiseerd in historische taalkunde en de geschiedenis
duceerd worden. De introductie van de schrijfmachine van het Nederlands.
is namelijk eveneens iets van de jaren zeventig van de
negentiende eeuw.

MATTHIAS GIESEN

ONZE TAAL 2020 — 6

7